Mutlak karanlıktan aydınlığa çıkarılan milli servet: "Kara elmas"

- Türkiye'nin önemli kömür üretim merkezlerinden Zonguldak'ta, TTK müessese müdürlüklerine bağlı ocakların yanı sıra rödovanslı saha işletmelerinde çalışan yaklaşık 10 bin maden işçisi tarafından yılda ortalama 1 milyon 800 bin ton kömür gün yüzüne çıkarılıyor - Kent kimliğinin oluşmasında büyük bir etkiye sahip taş kömürü ile onu gün yüzüne çıkaran madencilerin alın teri ve emeği, şehrin merkezinde heykellerle gözler önüne serilirken, maden işçilerinden oluşan "Madenci Korosu" ile madencilik tarihine ışık tutan "Maden Müzesi", kent kültürünün tanıtılmasına katkı sağlıyor

GENEL 12.03.2020, 11:02
Mutlak karanlıktan aydınlığa çıkarılan milli servet:

ZONGULDAK (AA) - GÖKHAN YILMAZ - Uzun Mehmet'in 8 Kasım 1829'da kömürü bulmasının ardından 1848'den bu yana Zonguldak'ta üretimi yapılan ve "kara elmas" olarak adlandırılan taş kömürü, ülke ekonomisinin yanı sıra kentin kültür ve sanat hayatına da yön veriyor.

Uzun Mehmet'in, Neyren köyü civarında bulduğu ''siyah taşlar''ın ocakta yandığını fark ettiği günden bu yana taş kömürü üretilirken, 1848'de yapılan inceleme ve düzenlemeler sonucunda, Ereğli-Amasra arasında taş kömürü rezervinin bulunduğu yerler, havzanın sınırları olarak ilk kez tanımlandı.

Bölgenin ekonomik ve sosyal kalkınmasında belirleyici güç olan taş kömürünün işlendiği, önceki ismiyle Ereğli Kömürleri İşletmesi (EKİ) olan Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK), havzada önemli lokomotif görevi üstlendi.

TTK'ye bağlı Armutçuk, Kozlu, Karadon, Amasra ve Üzülmez müessese müdürlüklerinin yanı sıra özel maden ocaklarında çalışan işçilerin kazısıyla ya da hava basınçlı kazıcılarla çıkarılan kömür, bölgede bulunan ERDEMİR ve KARDEMİR gibi demir-çelik fabrikalarının yanı sıra termik santrallere de ham madde kaynağı oluşturuyor.

TTK'nin yanı sıra kömür üreten rödovanslı saha işletmelerinde çalışan yaklaşık 10 bin maden işçisi, yılda ortalama 1 milyon 800 bin ton kömür üretimi gerçekleştirerek ülke ekonomisine katkı sağlıyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatıyla geçen yıl TTK'de işbaşı yapan 1500 yer altı üretim işçisinin yanı sıra mekanizasyon sistemiyle de üretimin günden güne artırılması hedefleniyor.

- Taş kömürünün izleri kentin kültürüne de yansıyor

Kömür izinin şehrin kültürüne de yansıdığı Zonguldak'ta, heykeller ve anıtların yanı sıra yaklaşık 3,5 yıl önce açılan ve "Yaşayan Müze" olarak adlandırılan Türkiye'nin ilk taş kömürü müzesi de maden tarihine ışık tutuyor.

Yeraltındaki kömür üretimine dair şartların yansıtıldığı "Maden Müzesi" yerli ve yabancı turistleri maden tarihinde yolculuğa çıkarıyor. 1840'tan bu yana kömür üretiminde kullanılan kazma, baret, fener, maske, çizme ve haberleşme cihazları gibi araç gereçler ile kömürün oluşumuyla ilgili görsel ve yazılı materyallerin yer aldığı müzede, yeraltı madenleri ve yer üstü tesisleriyle madenciliğin üretimini anlatan ödüllü maket de bulunuyor.

Kentin ve bölgenin turizm lokomotifi olma yolunda ilerleyen müzede, maden işçilerinin polyesterden yapılan heykelleri, dijital simülasyonlar, resim ve film gibi materyaller de ziyaretçilerin ilgisine sunuluyor.

Öte yandan yeraltının zorlu koşullarında üretimde bulunan maden işçilerinden oluşan ve Türkiye'de ilk olma özelliği taşıyan "Madenci Korosu" da verdiği konserlerle emeği ve alın terini sahneye taşıyor.

Alüminyum ve pirinçten yapılan minyatür madenci heykelleri ise yerin metrelerce altındaki madencilerin hayatlarından kesitleri tasvir ederek, kente gelen misafirlere hediyelik eşya olarak takdim ediliyor.

- Uzun Mehmet'in öyküsü

Çeşitli kaynaklara göre, Uzun Mehmet ve kömürün bulunuşuyla ilgili öykü, 1820-1829 yıllarında geçiyor.

Kaynaklarda, Uzun Mehmet'in hikayesi şöyle anlatılıyor:

"Uzun Mehmet, Ereğli'ye bağlı Kestaneci köyündendir. 1820'li yıllarda Ereğli'nin belli başlı ailelerinden Karamahmutzadeler sülalesinden olduğu bilinir. Uzun Mehmet, askerliğini bahriye eri olarak yapmıştır. Terhis olurken kendisine subayları tarafından kömür numunesi gösterilmiş ve memleketine dönünce siyah taşlardan araması istenmiştir.

Uzun Mehmet, bir gün Neyren köyü civarındaki değirmene gider. Hasat sonu olduğu için değirmen tamamen doludur. Uzun Mehmet, dere kenarında dolaştığı sırada siyah taşlar bulur. Bir anda askerde kendisine gösterilen siyah taş (yanan taş) aklına gelir.

Bunlardan biraz toplayarak değirmende yanan ocağa atar. Taşların yandığını görünce çok sevinir. Ertesi gün aynı yere gizlice giderek daha geniş arama yapar. Bazı yerleri kazan Uzun Mehmet, çuvala koyduğu kömür numunelerini İstanbul'a götürür. Padişah 2. Mahmut, kömürün bulunuşuna sevinerek, Uzun Mehmet'i 50 altınla ödüllendirir. Böylece kömürün bulunuşu 8 Kasım 1829 olarak tarihe geçer.

Dönemin Ereğli Ayanı Hacı İsmail Ağa, Uzun Mehmet'in kömürü bulmasını hazmedemez. İstanbul'a Fen Heyetine gitmek için yola çıkan Uzun Mehmet'i Leblebici Hanı'nda öldürtür."

Yorumlar (0)
16
açık
Namaz Vakti 21 Mayıs 2022
İmsak 03:02
Güneş 04:51
Öğle 12:23
İkindi 16:19
Akşam 19:44
Yatsı 21:26
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 70
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Antalyaspor 38 59
7. Beşiktaş 38 58
8. Karagümrük 37 57
9. Sivasspor 38 54
10. Kasımpaşa 38 53
11. Adana Demirspor 37 52
12. Galatasaray 38 52
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 37 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Bursaspor 36 44
17. Kocaelispor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 37 71
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 37 49
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 37 45
14. Aston Villa 37 45
15. Southampton 37 40
16. Everton 37 39
17. Burnley 37 35
18. Leeds United 37 35
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 37 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Espanyol 37 41
14. Elche 37 39
15. Getafe 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 37 31