Zengezur koridoru Türkiye ile Orta Asya arasında yeni bağlantı sağlayacak

- KTÜ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İsmail Köse:- "Doğal gaz ve petrol boru hatlarını Turan koridorunda göreceğiz. Tren yolu yapılacaktır. Eski İpek Yolu, kadim İpek Yolu canlandırılabilecektir ve Orta Asya'dan Türkiye'ye transit, doğrudan üçüncü bir ülkenin müdahalesine ve iznine ihtiyaç kalmadan bağlantı sağlanabilecektir"- "100 yıl sonra da olsa Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün kafasındaki plan, Atatürk'ün öngörüsüyle oluşturmaya çalıştığı Türkistan-Orta Asya koridoru kurulacaktır"

GENEL 02.12.2021, 11:19
Zengezur koridoru Türkiye ile Orta Asya arasında yeni bağlantı sağlayacak

TRABZON (AA) - GAZİ NOGAY - Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İsmail Köse, Zengezur koridoruyla ilgili, "Stratejik ve ekonomik olarak bahsettiğimiz koridor gelecekte, bugün öngörülenden ya da umulandan çok daha fazla katkı sağlayabilecek niteliktedir." dedi.

Köse, Azerbaycan topraklarının Ermenistan işgalinden kurtarılmasıyla sonuçlanan 44 günlük savaşın akabinde açıklanan bildirinin en önemli maddeleri arasında yer alan Zengezur koridorunun önemine ilişkin AA muhabirine değerlendirmede bulundu.

Türkiye ile Azerbaycan arasında doğrudan kara yolu bağlantısı kurulacak koridorun Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulduğu yıllardan beri ön planda olan çok önemli bir güzergah olduğuna dikkati çeken Köse, söz konusu koridorun, 1921 yılında Türkiye ile Sovyet Rusya arasında imzalanmış olan Sovyet Rusya Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması'nın (Moskova Antlaşması) da en önemli maddelerinden biri olduğunu belirterek, şöyle konuştu:

"Moskova Antlaşmasında çok önemli bir madde vardır; 'Nahçıvan Bölgesi ya Rusya'da kalacak ya Azerbaycan'a verilecektir. Üçüncü bir devlete Nahçıvan kesinlikle teslim edilemeyecek, devredilemeyecektir.' Buradaki üçüncü devlet açıkça Ermenistan'dır. Atatürk özellikle Nahçıvan'ın Ermenistan'a bırakılmaması ve Türkiye ile Azerbaycan arasında, dolayısıyla Orta Asya-Türkistan Bölgesi arasındaki iletişimin sağlanmasını, korumasını arzuluyordu." ifadelerini kullandı.

Karabağ'ın 1989 yılına kadar Azerbaycan'a bağlı olduğunu ve Türkiye'nin Nahçıvan ve Karabağ üzerinden Azerbaycan ile kara bağlantısının sağlanmış durumda olduğunu ifade eden Köse, şöyle konuştu:

"Burada Dilucu Sınır Kapısı ön plana çıkıyor. Dilucu, bizatihi Atatürk'ün kendi hazinesinden verdiği söylenen altınlarla İran'dan satın aldığı topraklardır. Bu 15 kilometrelik koridor sayesinde biz Dilucu ile Nahçıvan'a, Nahçıvan üzerinden de Karabağ'a, Azerbaycan'a bağlantı sağlayabiliyorduk. 1989 yılında Karabağ'ın statüsü Yüce Sovyet Konseyi tarafından değiştirildi ve Sovyetler Birliği yıkılırken Ermenistan'a teslim edildi. Burada Nahçıvan teslim edilseydi şayet, Türkiye'nin Moskova Antlaşmasına göre garantörlük hakkı ortaya çıkacaktı fakat Karabağ üzerinde Türkiye'nin herhangi söz hakkı mevcut değildi.

Halen de antlaşmalara dayalı Türkiye'nin Karabağ üzerinde söz hakkı yoktur fakat Nahçıvan üzerinde garantörlük hakkı halen saklıdır. Çünkü Moskova Antlaşması halen yürürlüktedir. Dolayısıyla Karabağ'ı işgal ettiğinizde Türkiye ile Azerbaycan'ı, Türkiye ile Türkistan'ın bağlantısını kesmiş olursunuz. Böyle de oldu. Sovyetler Birliği ve sonrasında Rusya Federasyonu bunu bilinçli olarak yaptı. Bilinçli olarak Türkiye'nin Türkistan bölgesiyle, Turan bölgesiyle iletişim kurmasını istemedi."

- "Doğal gaz ve petrol boru hatlarını Turan koridorunda göreceğiz"

Köse, 10 Kasım 2020'de Azerbaycan topraklarının Ermenistan işgalinden kurtarılmasıyla sonuçlanan savaşın akabinde Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Karabağ'da çatışmaların sona erdiğinin ilan edildiği bildiriye imza attığını anımsatarak, bildirinin en önemli maddelerinden birinin, özellikle Azerbaycan'ın batı illeri ile Nahçıvan'ı birleştirecek Zengezur koridorunun faaliyete geçirilmesi olduğuna dikkati çekti.

"Turan koridorunun en nihayetinde 100 yıl sonra açılabilmesi çok önemli. Ben ve bununla ilgilenen herkes bunun önemini takdir ediyordur." ifadelerinin kullanan Köse, şunları kaydetti:

"Koridor ne getirecek? Doğal gaz ve petrol boru hatları ilk aşamada koridordan kurulmayacak. Çünkü doğal gaz ve petrol büyük yatırımlardan sermaye emin olmadığı alanlara yatırım yapmaz. Bütün dünyada böyledir. Biraz koridorun yerleşmesi, kullanılabilirliğin ve sürdürebilirliğinin görülmesi gerekecek. Sonrasında biz doğal gaz ve petrol boru hatlarını Turan koridorunda göreceğiz. Tren yolu yapılacaktır. Eski İpek Yolu, kadim İpek Yolu canlandırılabilecektir ve Orta Asya'dan Türkiye'ye transit, doğrudan üçüncü bir ülkenin müdahalesine ve iznine ihtiyaç kalmadan bağlantı sağlanabilecektir. Türk tırları üçüncü bir ülkenin iznine ve vergilendirilmesine, bazen haksız ve ekstra vergilendirmelerine maruz kalmadan kolaylıkla Türk dünyası ile iletişim kurabilecektir. Stratejik ve ekonomik olarak bahsettiğimiz koridor gelecekte, bugün öngörülenden ya da umulandan çok daha fazla katkı sağlayabilecek niteliktedir."

- "Ermeni devletinin bölgede dengeli politikalar geliştirebilmesinin yolu Türkiye ile ilişkilerden geçmektedir"

"Turan koridoru" olarak adlandırdığı Zengezur koridorunun oluşturulmasını Ermenistan ve İran'ın istemediğini savunan Köse, Rusya'nın şu anda kendisini güvende hissettiği için bunu çok önemsemediğine inandığını dile getirdi.

Türkiye ile Ermenistan arasındaki ilişkilere de değinen Köse, şöyle devam etti:

"Ermeni devletinin ayakta kalabilmesi, Ermeni devletinin birliğini sağlayabilmesi, Ermeni devletinin bölgede dengeli politikalar geliştirebilmesinin yolu Türkiye ile ilişkilerden geçmektedir. Türkiye, Ermenistan ile ilişkileri geliştirmese de var olabilir fakat Ermenistan Türkiye ile iyi ilişkiler geliştirmezse varlığı Rusya'nın ve İran'ın denetiminde kalır. Bunu Ermeni devleti de biliyordur. Dolaysıyla Peşinyan'ın rasyonel politikaları takip ederek, koşulların da mecbur bırakmasıyla geri adım attığını görüyoruz. Direnecektir fakat artık eşyanın tabiatı bellidir. 100 yıl sonra da olsa Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün kafasındaki plan, Atatürk’ün öngörüsüyle oluşturmaya çalıştığı Türkistan-Orta Asya koridoru kurulacaktır."

Zengezur koridorunun sorunsuz işlemesiyle birlikte Türkiye'nin hem stratejik hem de ekonomik kazanımlarının çok daha etkin ve net şekilde görüleceğini vurgulayan Köse, "Doğal gaz ve petrol boru hatları çok daha ucuz çok daha kolay bir şekilde, 650 kilometrelik bir alandan bahsediyoruz. Bu alan Gürcistan üzerinden 1000 kilometreden daha fazla. Kısalan ve kolaylaşan bir hat kurulabilecektir. Birkaç yıla ihtiyacımız var. Bu dönemde politikaların çok dikkatli ve koridoru koruyacak şekilde geliştirilmesi, Türkiye’nin öncelikleri arasında olmalı, zaten de öyle." diye konuştu.

Yorumlar (0)
10
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 18 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 21 50
2. Konyaspor 20 39
3. Hatayspor 21 35
4. Başakşehir 20 34
5. Adana Demirspor 21 34
6. Fenerbahçe 21 33
7. Beşiktaş 21 32
8. Alanyaspor 21 32
9. Gaziantep FK 21 31
10. Sivasspor 21 30
11. Karagümrük 21 30
12. Kayserispor 21 28
13. Galatasaray 21 27
14. Giresunspor 21 25
15. Antalyaspor 21 23
16. Göztepe 21 21
17. Kasımpaşa 21 21
18. Altay 21 18
19. Rizespor 21 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Adanaspor 20 32
8. Samsunspor 19 30
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 20 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 22 43
4. West Ham United 22 37
5. Arsenal 20 35
6. Tottenham 18 33
7. M. United 20 32
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 20 28
10. Leicester City 18 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 21 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 20 44
3. Real Betis 20 34
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Athletic Bilbao 21 28
10. Valencia 20 28
11. Espanyol 20 26
12. Osasuna 20 25
13. Granada 20 24
14. Celta Vigo 20 23
15. Elche 21 22
16. Mallorca 20 20
17. Getafe 20 18
18. Deportivo Alaves 20 17
19. Cadiz 20 14
20. Levante 20 11