Bilim dünyasında heyecan yaratan yeni bir araştırma, LHS 1903 gezegen sistemi ile ilgili dikkat çekici bir gerçeği ortaya koydu. Science dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, bu uzak yıldızın etrafındaki gezegen dizilimi mevcut gezegen oluşum teorileriyle çelişiyor.
Yaklaşık 117 ışık yılı uzaklıkta bulunan LHS 1903, küçük ve soğuk bir kırmızı cüce yıldız. Bu yıldızın çevresinde dört gezegen bulunuyor.
MEVCUT TEORİYLE ÇELİŞEN DİZİLİM
Günümüzde kabul gören teoriye göre gezegenler, genç yıldızların etrafındaki gaz ve toz disklerinden oluşuyor. Yıldıza yakın bölgelerde sıcaklık yüksek olduğu için kayalık gezegenler oluşurken, daha uzak ve soğuk bölgelerde gaz devleri meydana geliyor.
Bu modele göre gezegenler genellikle belirli bir sırayla diziliyor: Yıldıza yakın olanlar kayalık, daha uzakta olanlar ise gaz yapılı oluyor.
Ancak LHS 1903 gezegen sistemi bu düzeni bozuyor. En içteki üç gezegen beklendiği gibi sıralanırken, en dıştaki gezegenin gaz devi olması bekleniyordu. Fakat yapılan gözlemler, bu gezegenin kayalık olduğunu ortaya koydu.
CHEOPS GÖZLEMLERİ GERÇEĞİ ORTAYA ÇIKARDI
Araştırma ekibi, Avrupa Uzay Ajansı’nın Cheops uydusundan elde edilen verileri kullanarak sistemin detaylarını inceledi. En dıştaki gezegenin beklenenden farklı olarak kayalık yapıda olduğu tespit edildi.
Bu durum, yıldız radyasyonunun gazı uzaklaştırmış olabileceği ya da büyük bir çarpışmanın atmosferi yok etmiş olabileceği gibi ihtimalleri gündeme getirdi. Ancak yapılan modellemeler bu senaryoları desteklemedi.
İÇTEN DIŞA GEZEGEN OLUŞUMU
Bilim insanları, alternatif bir açıklama olarak “İçten Dışa Gezegen Oluşumu” modelini değerlendirdi. Bu modele göre gezegenler aynı anda değil, sırayla ve içten dışa doğru oluşuyor.
Yani ilk olarak yıldıza en yakın gezegen oluşuyor, ardından diğerleri sırayla meydana geliyor. Eğer dış gezegen, sistemdeki gazın büyük ölçüde tükendiği bir dönemde oluştuysa, kayalık yapıda olması mümkün hale geliyor.
LHS 1903 gezegen sistemi, bu teorinin güçlü bir kanıtı olabilir.
GÜNEŞ SİSTEMİ İÇİN YENİ SORULAR
Bu bulgu, yalnızca uzak bir yıldız sistemini değil, Güneş Sistemimizin oluşum sürecini de yeniden düşünmemize neden olabilir.
Gezegenlerin gerçekten aynı anda mı oluştuğu, yoksa sıralı bir süreç mi izlediği sorusu yeniden gündeme geldi. Ayrıca evrende bizim sistemimize benzemeyen, çok farklı yapıdaki gezegen sistemlerinin yaygın olabileceği ihtimali de güç kazandı.
Bilim insanlarına göre evrendeki gezegen sistemleri “her şekil ve boyutta” olabilir. LHS 1903 gezegen sistemi ise bu çeşitliliğin en dikkat çekici örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.