Erzurum Havzası’nın jeolojik yapısına ilişkin dikkat çekici bir tespit kamuoyuyla paylaşıldı. Yapılan araştırmalara göre havzanın, daire biçimli dev bir volkanik yapı olan kaldera üzerinde geliştiği belirlendi. Uzmanlar, yaklaşık 60 kilometre çapındaki bu yapının Doğu Anadolu’nun en büyük kalderası olduğunu açıkladı.
Erzurum kaldera keşfi ile ilgili değerlendirmelerde bulunan Atatürk Üniversitesi Deprem Araştırma Merkezi kurucusu Dr. Öğretim Üyesi Mehmet Salih Bayraktutan, havzanın oluşumunun tamamen volkanik kökenli Palandöken Kalderası’na dayandığını ifade etti.
ERZURUM HAVZASI KALDERA KÖKENLİ
Bayraktutan, Erzurum Havzası’nın uzun yıllar “çek ayır havza” olarak tanımlandığını ancak bölgenin jeolojik verilerinin bu yorumu desteklemediğini söyledi. Havzanın sıkışma kapanma süreciyle geliştiğini belirten Bayraktutan, yapının temelinde volkanik kökenli bir kalderanın bulunduğunu vurguladı.
İlk saha tespitlerinin 1985 yılında yapılan arazi çalışmaları sırasında ortaya çıktığını aktaran Bayraktutan, sonraki yıllarda uydu görüntüleri ve uzaktan algılama verileriyle büyük ölçekli kaldera yapısının netleştiğini kaydetti.
6 MİLYON YILLIK DEV VOLKANİK YAPI
Yaklaşık 6 milyon yıl yaşında olduğu belirtilen Palandöken Kalderası’nın andezitik bazaltların egemen olduğu dairesel bir yapıya sahip olduğu ifade edildi. İlk evrelerde lav katmanlarının havza içine doğru eğimli olduğu, merkezde ise derin bir göl ortamının geliştiği bildirildi.
Kaldera içinde oluşan sedimanter birikimlerin ince konglomera, volkanik arenit, kül, pomza, perlit, obsidiyen mercekleri, gölsel kireçtaşları ve linyit gibi kayaçlardan meydana geldiği belirtildi. Bu birikimlerin havza kenarlarından merkeze doğru kalınlaştığı kaydedildi.
Kaldera çemberinin farklı yönlerde iç bükey yay parçaları şeklinde izlenebildiğini ifade eden Bayraktutan, bu parçaların birleştirilmesiyle yaklaşık 60 kilometrelik tam bir çemberin ortaya çıktığını söyledi.
DERİN SONDAJ ÖNERİSİ
Yapının doğu kesiminin Dumlu fayları tarafından kısmen etkilendiği, Ilıca faylarının ise havzayı iki alt bölüme ayırdığı belirtildi. Batı segment Daphan Düzü, doğu segment ise Karasu Çöküntüsü olarak tanımlanıyor.
Batı ve kuzeybatı kesimlerde kaldera duvarının depremlerle büyük ölçüde yıkıldığı, taşınan malzemelerin göl ortamında birikerek Daphan Düzü’nün altyapısını oluşturduğu ifade edildi.
Erzurum kaldera keşfi kapsamında Bayraktutan, bölgenin jeolojik yapısının daha net anlaşılması için havzada 5 ila 6 noktada derin sondaj çalışması yapılması gerektiğini vurguladı. Bu çalışmaların, hem bölgenin volkanik geçmişini hem de yer altı kaynak potansiyelini ortaya koyabileceği değerlendiriliyor.
