İran’da ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan ve 28 gündür devam eden protestolarla ilgili açıklanan can kaybı rakamları uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Farklı kurumlar tarafından paylaşılan veriler arasındaki büyük farklar, ülkedeki durumun boyutuna ilişkin tartışmaları artırdı.
HRANA ÖLÜ VE GÖZALTI SAYISINI AÇIKLADI
ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), protestolar sırasında hayatını kaybedenlerin sayısının 5 bin 459’a yükseldiğini duyurdu. HRANA’nın paylaştığı bilgilere göre, ülke genelindeki gösterilerde 208 güvenlik görevlisi dahil olmak üzere binlerce kişi yaşamını yitirirken, gözaltına alınanların sayısı ise 40 bin 887 olarak açıklandı.
GİZLİ BELGELER İDDİASI TARTIŞMA YARATTI
Iran International tarafından yayımlanan ve gizli belgelere dayandırılan bir iddia ise büyük yankı uyandırdı. Haberde, 8 ve 9 Ocak tarihlerinde ülke genelinde protestolara yönelik baskı sırasında 36 bin 500’den fazla kişinin hayatını kaybettiği öne sürüldü. Bu rakamın, şimdiye kadar açıklanan resmi ve sivil verilerin çok üzerinde olduğu dikkat çekti.
HASTANELER VE GÖZALTI MERKEZLERİ İDDİASI
Söz konusu belgelerde, güvenlik güçlerinin 400’den fazla şehir ve kasabada protestocularla karşı karşıya geldiği, bazı ölümlerin sokaklarda, bazılarının ise hastanelerde ve tutukluluk sırasında yaşandığı iddia edildi. Tanık anlatımları ve saha raporlarının, yüksek sayıda can kaybına işaret ettiği öne sürüldü.
RESMİ KURUMLARDAN FARKLI RAKAMLAR
İran Şehit ve Gaziler Vakfı’na bağlı Adli Tıp Kurumu ise protestolar sırasında 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Yapılan açıklamada, ölenlerin önemli bir bölümünün güvenlik güçleri ve sivillerden oluştuğu, bazı vakalara ilişkin bilgilerin ise netleştirilemediği belirtildi.
PROTESTOLAR NASIL BAŞLADI
İran’da gösteriler, 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin hızla değer kaybetmesi ve ekonomik sıkıntıların artmasıyla başladı. Başkent Tahran’da yoğunlaşan protestolar kısa sürede ülke geneline yayılırken, 8 Ocak’ta yaşanan olayların ardından internet erişimine kısıtlamalar getirildi.
BELİRSİZLİK SÜRÜYOR
Farklı kaynaklardan gelen veriler arasındaki büyük fark nedeniyle protestolardaki gerçek can kaybı sayısının net olarak doğrulanamadığı ifade ediliyor. HRANA ve diğer uluslararası kuruluşlar, yeni vakaların tespit edilmesiyle birlikte rakamların güncellenmeye devam ettiğini bildiriyor. İran’daki gelişmeler, dünya kamuoyu tarafından yakından izlenmeyi sürdürüyor.