Özbekistan’da uzun yıllardır devam eden Latin alfabesine geçiş sürecinde yeni bir aşamaya gelindi. Özbekistan Parlamentosunun alt kanadı, mevcut alfabede değişiklik yapılmasını öngören yasa tasarısını kabul ederek Senatoya gönderdi.
Tasarı yasalaşırsa Özbek alfabesindeki bazı çift karakterli yazımların yerine tek harfler kullanılacak. Düzenlemenin yazım kurallarını sadeleştirmesi, dijital ortamdaki kullanımı kolaylaştırması ve Latin alfabesine geçişte yaşanan farklılıkları azaltması amaçlanıyor.
Ö, Ğ, Ç VE Ş HARFLERİ KULLANILACAK
Yeni düzenlemeye göre mevcut sistemde kullanılan “o‘” harfinin yerine “ö”, “g‘” yerine “ğ”, “ch” yerine “ç” ve “sh” yerine “ş” yazılacak.
Özbek alfabesinin yeni biçiminin 28 harf ve bir kesme işaretinden oluşması planlanıyor. Mevcut alfabede ayrı bir harf birleşimi olarak bulunan “ng” ise alfabe sıralamasından çıkarılacak.
Yapılacak değişikliklerle Özbekçedeki bazı seslerin tek karakterle ifade edilmesi sağlanacak. Böylece yazım sırasında farklı kesme işaretlerinin kullanılmasından kaynaklanan sorunların önüne geçilmesi hedefleniyor.
TASARI SENATOYA GÖNDERİLDİ
Parlamentonun alt kanadında kabul edilen düzenleme henüz yürürlüğe girmedi. Yasa tasarısı, görüşülmek üzere Özbekistan Senatosuna gönderildi.
Tasarı Senatoda da kabul edilirse Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in onayına sunulacak. Onay sürecinin tamamlanmasının ardından yeni alfabenin aşamalı olarak kullanılmaya başlanması bekleniyor.
Geçişin tek seferde değil, belirlenen bir takvim doğrultusunda gerçekleştirilmesi planlanıyor. Böylece kamu kurumları, eğitim kuruluşları ve vatandaşların yeni yazım biçimine uyum sağlaması amaçlanıyor.
ESKİ BELGELER GEÇERLİ OLACAK
Düzenleme yürürlüğe girmeden önce hazırlanan resmi belgelerin, banknotların ve menkul kıymetlerin geçerliliğini koruması öngörülüyor.
Kamu kurumlarında kullanılan tabelalar, antetli kâğıtlar, formlar ve diğer resmi materyaller de belirlenen geçiş süresi tamamlanana kadar kullanılabilecek. Bu yöntemle bütün belgelerin ve tabelaların aynı anda değiştirilmesinden doğabilecek mali yükün önlenmesi hedefleniyor.
GEÇİŞ SÜRECİ 1993 YILINDA BAŞLADI
Özbekistan, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından 2 Eylül 1993’te Latin alfabesine geçiş kararı aldı. Yeni alfabe 1994-1995 eğitim öğretim döneminden itibaren okullarda öğretilmeye başlandı.
Ancak ülkede Latin ve Kiril alfabelerinin uzun süre birlikte kullanılmaya devam etmesi nedeniyle geçiş süreci tamamlanamadı. Alfabenin yazımında kullanılan çift karakterler ve kesme işaretleri de özellikle bilgisayar, telefon ve internet ortamında çeşitli sorunlara yol açtı.
Yeni düzenlemeyle 33 yıldır devam eden sürecin hızlandırılması ve Özbekçenin Latin alfabesindeki yazımının daha anlaşılır hale getirilmesi amaçlanıyor.