ABD’nin Alabama eyaleti açıklarında hayata geçirilen dikkat çekici çevre projesi, yıllar sonra yeniden gündeme geldi. Hizmet dışı bırakılan 100 adet M60 savaş tankı, 1994 yılında yapay resif oluşturmak amacıyla denize yerleştirildi.
REEF-EX adı verilen proje kapsamında tanklar, Alabama kıyılarındaki Hugh Swingle ve Don Kelley North yapay resif bölgelerine bırakıldı. Yaklaşık 21 ila 34 metre derinlikte bulunan yapılar, zaman içerisinde deniz canlılarının yaşam alanlarından biri haline geldi.
100 M60 TANKI DENİZE YERLEŞTİRİLDİ
ABD ordusunun kullanım dışına çıkardığı M60 tanklarının yeniden değerlendirilmesi amacıyla başlatılan çalışma, Alabama Deniz Kaynakları Birimi tarafından yürütüldü.
Tankların denize yerleştirilmesi için hazırlanan operasyon planı kapsamında ilk çalışmalar 1993 yılında başladı. Toplam 100 tank, Temmuz 1994’te Alabama açıklarındaki belirlenmiş yapay resif alanlarına bırakıldı.
Projenin temel amacı, deniz tabanında balıkların ve diğer canlıların barınabileceği sert yüzeyler oluşturarak bölgedeki biyolojik çeşitliliğe katkı sağlamaktı.
ÇEVREYE ZARAR VERECEK PARÇALAR SÖKÜLDÜ
Tanklar denize indirilmeden önce çevre güvenliği açısından kapsamlı işlemlerden geçirildi. Yakıt, yağ, hidrolik sıvı, mühimmat ve deniz ortamına zarar verebilecek diğer parçalar araçlardan çıkarıldı.
Yapılar ancak temizlik ve denetim işlemlerinin tamamlanmasının ardından yapay resif alanlarına taşındı. Bu süreçte tankların askeri özellikleri ortadan kaldırılarak çevreye uygun hale getirildi.
DENİZ CANLILARINA YAŞAM ALANI OLDULAR
Deniz tabanına yerleştirilen tankların yüzeyleri yıllar içerisinde süngerler, kabuklu canlılar ve farklı deniz organizmalarıyla kaplandı. Bu doğal oluşumlar, bölgedeki balıkların beslenebileceği ve korunabileceği yeni alanlar meydana getirdi.
Tankların çevresinde farklı balık türlerinin görülmeye başlanmasıyla birlikte yapılar, işlevsel birer yapay resife dönüştü. Proje için hazırlanan resmi bilgilendirmelerde tankların yapay resif olarak en az 50 yıl kullanılabileceği öngörüldü.
DALIŞ TUTKUNLARININ DA İLGİSİNİ ÇEKTİ
M60 tanklarının bulunduğu alanlar yalnızca deniz canlıları için değil, dalış yapanlar açısından da dikkat çekici noktalar haline geldi.
Yıllar içinde deniz tabanının bir parçası haline gelen tanklar, askeri geçmişleri ve üzerlerinde oluşan deniz yaşamıyla farklı bir su altı görüntüsü oluşturdu. Bölgenin yapay resif sistemi, yaklaşık 1.060 mil karelik alanıyla ABD’nin en büyük yapay resif programlarından biri olarak gösteriliyor.
Hurdaya ayrılması planlanan tankların deniz ekosistemine kazandırılması, kullanım dışı kalan büyük yapıların çevresel projelerde nasıl değerlendirilebileceğine dikkat çeken örneklerden biri oldu.