Sosyal Güvenlik Kurumu, sahte sigortalılık ve kayıt dışı istihdamla mücadelede yürüttüğü kapsamlı denetimlerde dikkat çeken sonuçlara ulaştı. Kurumun verilerine göre bugüne kadar 245 bin 740 kişinin sigortası ve emekliliği iptal edildi.
SAHTE SİGORTAYA KARŞI DİJİTAL DENETİM
SGK, son yıllarda denetim mekanizmalarını teknolojik altyapıyla güçlendirdi. Yapay zekâ destekli sistemler ve gelişmiş algoritmalar sayesinde milyonlarca veri analiz edilerek fiilen çalışmayan ancak sigortalı gösterilen kişiler tespit ediliyor.
Bu sistem, özellikle “hatır sigortası” olarak bilinen ve gerçekte çalışmadan sigortalı gösterilme yöntemlerini hedef alıyor. Kurum, bu tür işlemlerle elde edilen emeklilik haklarının önüne geçmeyi amaçlıyor.
HATIR SİGORTASI YAPTIRANLAR RİSK ALTINDA
Uzmanlar, birçok kişinin sigortalı gösterildiği iş yerini dahi bilmeden bu sisteme dahil olduğunu belirtiyor. Ancak SGK mevzuatına göre sigortalılık için fiili çalışma ve işverene bağlılık şartı bulunuyor.
Bu şartlardan herhangi birinin eksik olması durumunda sigortalılık geçersiz sayılıyor. Bu nedenle hatır sigortası yaptıran kişiler ciddi yaptırımlarla karşı karşıya kalıyor.
100 PARAMETRELİ SIKI TAKİP SİSTEMİ
SGK’nın 2016 yılından bu yana yürüttüğü Sahte İş Yeri ve Sahte Sigortalılık Tespit Projesi kapsamında milyonlarca iş yeri incelendi. 2011-2016 yılları arasında tescil edilen yaklaşık 4,6 milyon iş yeri analiz edildi.
Sistem; prim ödeme düzeni, çalışan sayısı ve iş kolu uyumu gibi yaklaşık 100 farklı parametre üzerinden değerlendirme yaparak riskli iş yerlerini belirliyor. Bu sayede sahte sigortalılık tespit süreci önemli ölçüde hızlandı.
3 BİNDEN FAZLA SAHTE İŞ YERİ TESPİT EDİLDİ
Yapılan denetimlerde toplam 3 bin 273 sahte iş yeri tespit edildi. Projenin son aşamalarında ise ciddi kamu zararları ortaya çıkarıldı.
15’inci fazda 128 iş yerinde 18 bin 191 sahte sigortalı belirlenirken yüz milyonlarca liralık borç tespit edildi. 16’ncı fazda ise 195 iş yerinde 20 bin 578 sahte sigortalı ortaya çıkarıldı ve milyarlarca liralık kamu zararı hesaplandı.
EMEKLİ MAAŞLARI GERİ ALINIYOR
SGK, sahte sigortalılık tespit edilen durumlarda yalnızca sigorta iptali ile yetinmiyor. Emekli maaşları kesiliyor ve bugüne kadar yapılan ödemeler faiziyle geri talep ediliyor.
Ayrıca bu kişilerin sağlık harcamaları da tahsil edilirken, sürece dahil olan kişiler hakkında adli işlemler başlatılıyor. Bu uygulamalar, sistemin kötüye kullanılmasının önüne geçmek amacıyla kararlılıkla sürdürülüyor.
SGK’nın denetimlerini artırarak sürdürmesi, kayıt dışı istihdamla mücadelede yeni bir dönemin başladığını gösteriyor.