SİVRİHİSAR CEBESİ YÜZYILLARDIR YAŞATILIYOR
Eskişehir’de yaklaşık 25 yıldır kuyumculuk yapan Hüseyin Altay, geçmişi Frigler dönemine kadar uzandığı belirtilen “Sivrihisar cebesi” geleneğini yaşatmaya devam ediyor.
Tamamen el işçiliğiyle üretilen ve altın tellerin özel yöntemlerle örülmesiyle hazırlanan Sivrihisar cebesi, bölgenin en dikkat çeken geleneksel kuyumculuk ürünleri arasında yer alıyor.
Baba mesleği olan kuyumculuğa küçük yaşlarda başlayan Altay, yıllar içerisinde farklı alanlarda çalıştıktan sonra ağırlığını bu geleneksel örgü sanatının üretimine verdi.
ASKER ZIRHINDAN TAKIYA DÖNÜŞTÜ
Sivrihisar cebesinin köklü bir geçmişe sahip olduğunu belirten Hüseyin Altay, kullanılan örgü tekniğinin geçmişte askerlerin zırhlarında kullanılan yöntemlere dayandığını söyledi.
Altay, “Bu örgünün yaklaşık 1500-1600 yıllık bir geçmişi olduğu ve Frigler dönemine kadar uzandığı söyleniyor. Eski mezarlıklardan ve büyüklerimizin sandıklarından çıkan örnekler incelendiğinde yüzlerce yıllık cebelerle karşılaşıyoruz. Benim gördüğüm en eski örnek yaklaşık 300 yıllık. Sivrihisar cebesi Trabzon cebesine benzeyen bir örgü çeşididir. Eskiden askerlerin kullandığı zırh örgüsü zamanla takıya dönüşmüş. Biz de bu kültürel mirası ayakta tutmaya çalışıyoruz” dedi.
BİR ÜRÜN 3-4 GÜNDE HAZIRLANIYOR
Sivrihisar cebesinin üretim süreci yoğun emek ve ustalık gerektiriyor. Altın külçesi ilk olarak eritiliyor ve ardından ince teller haline getiriliyor.
Sonrasında örgü, çıkarma, yıkama, tarama, kilit, cila, parlatma ve yaldız işlemleri uygulanıyor.
Hüseyin Altay, “Altın külçesini eriterek tel haline getiriyoruz. Ardından örgü, çıkarma, yıkama, tarama, kilit, cila, parlatma ve yaldız işlemleri yapılıyor. Bir ürünün tamamlanması yaklaşık 3-4 günü buluyor” ifadelerini kullandı.
FİYATI 1 MİLYON LİRAYI AŞABİLİYOR
Üretimde ağırlıklı olarak 22 ayar altın kullanıldığını belirten Altay, Sivrihisar’da evlenen kadınlara alınan bilezikler arasında cebelerin de önemli bir yere sahip olduğunu söyledi.
Ürünlerin fiyatı kullanılan altının gramına, işçiliğe ve modele göre değişiklik gösteriyor.
Altay, “Yaptığımız cebeler ortalama 600 bin ile 1 milyon lira arasında değişiyor. Elmas kullanılan özel bir model için ise yaklaşık 1 milyon 700 bin lira fiyat verildiğini biliyorum” dedi.
Bu rakamlarla Sivrihisar cebesi, hem kültürel değeri hem de kullanılan değerli madenler nedeniyle dikkat çeken geleneksel takılar arasında yer alıyor.
“YAPAY ZEKA BU MESLEĞİ BİTİREMEZ”
Teknolojinin gelişmesine rağmen Sivrihisar cebesi üretiminin el emeğine dayalı yapısını koruduğunu vurgulayan Altay, mesleğin geleceği konusunda umutlu olduğunu ifade etti.
Altay, “Biz tamamen el emeğiyle çalışıyoruz. Bu meslek el emeği ve ustalık istiyor. Gençlere bu işi sevdirip mesleği öğretmeye devam ettiğimiz sürece yapay zekanın ve teknolojinin bu mesleği bitireceğini düşünmüyorum” şeklinde konuştu.
Ustalar tarafından nesilden nesile aktarılan Sivrihisar cebesi, hem yöresel bir gelenek hem de yüksek işçilik gerektiren özel bir kuyumculuk sanatı olarak yaşatılmaya devam ediyor.