Son yıllarda Türkiye genelinde artan sismik hareketlilik, uzun süre “güvenli bölge” olarak görülen Karadeniz şehirlerini de gündeme taşıdı. Özellikle Trabzon için sıkça sorulan soru şu oldu: Trabzon’da fay hattı var mı ve şehir gerçekten deprem riski altında mı? Bilimsel veriler ve güncel haritalar, bu soruya daha dikkatli yaklaşılması gerektiğini ortaya koyuyor.
TRABZON’DA FAY HATTI VAR MI
Uzun yıllar boyunca Trabzon, Türkiye deprem tehlike haritalarında en düşük riskli iller arasında gösterildi. Ancak AFAD tarafından 2019 yılında güncellenen Türkiye Deprem Tehlike Haritası, bu algıyı önemli ölçüde değiştirdi. Trabzon’un şehir merkezinden geçen büyük ve diri bir kara fayı bulunmuyor. Ancak bu durum, şehrin depremden etkilenmeyeceği anlamına gelmiyor.
Bilimsel çalışmalara göre Trabzon’u etkileyebilecek iki ana sismik kaynak bulunuyor. Bunlardan ilki Karadeniz açıklarında yer alan deniz içi faylar, ikincisi ise güneyde bulunan Kuzey Anadolu Fay Hattı’dır. Bu nedenle “Trabzon’da fay yok” ifadesi bilimsel olarak eksik kabul ediliyor.
KARADENİZ FAY HATTI VE DENİZDEN GELEN RİSK
Trabzon için dikkat çeken risklerden biri, kıyıya paralel şekilde Karadeniz’in tabanında uzanan deniz içi faylardır. Geçmişte pasif olduğu düşünülen bu faylar, son yıllarda yapılan sismik araştırmalarla yeniden değerlendirilmiştir. Bilim insanları, Karadeniz tabanında aktif bir gerilme ve sıkışma olduğunu ortaya koymaktadır.
Bu faylar üzerinde meydana gelebilecek bir deprem, özellikle Trabzon’un sahil kesimlerini doğrudan etkileyebilir. Uzmanlar, dolgu alanlar üzerine kurulu yapıların bu tür sarsıntılara karşı daha hassas olduğuna dikkat çekmektedir.
KUZEY ANADOLU FAY HATTI TRABZON’U NASIL ETKİLER
Trabzon’un güneyinde yer alan ve dünyanın en aktif fay sistemlerinden biri olan Kuzey Anadolu Fay Hattı, şehir için dolaylı ama ciddi bir tehdit oluşturuyor. Özellikle Erzincan ve Gümüşhane hattında meydana gelen büyük depremler, Trabzon’da güçlü şekilde hissedilmiştir.
Kuzey Anadolu Fayı üzerinde yaşanabilecek 7 ve üzeri büyüklükteki depremler, Trabzon’da zayıf zeminli ve eski yapı stokları üzerinde yıkıcı etki yaratabilir. Ayrıca bu tür sarsıntılar, kentin eğimli arazisinde heyelan riskini de artırmaktadır.
TRABZON’DA ZEMİN YAPISI VE RİSKLİ ALANLAR
Trabzon’da deprem riskini belirleyen en önemli unsurlardan biri zemin yapısıdır. Şehirde iki farklı zemin türü öne çıkmaktadır. Yüksek kesimlerde yer alan sert kayaçlar üzerine kurulu bölgeler, deprem dalgalarına karşı daha dayanıklı kabul edilmektedir. Buna karşılık sahil şeridi, dere yatakları ve alüvyon zeminler riskli alanlar arasında yer almaktadır.
Özellikle sahil hattında bulunan dolgu alanlar, deprem dalgalarını büyüterek yapılara iletebilmektedir. Bu nedenle bu bölgelerdeki yapıların zemin etütleri ve mühendislik hizmetleri büyük önem taşımaktadır.
TRABZON DEPREME HAZIR MI
Güncellenen verilerle birlikte Trabzon’un deprem riskinin geçmiş yıllara göre daha yüksek olduğu görülmektedir. Bu durum, şehirdeki kentsel dönüşüm, yapı denetimi ve afet hazırlık çalışmalarının önemini artırmıştır. Yetkililer, özellikle eski yapıların dayanıklılık testlerinden geçirilmesini ve “burada deprem olmaz” algısının terk edilmesini önermektedir.
Uzmanlara göre Trabzon’da büyük bir deprem olasılığı düşük olsa da, çevredeki aktif faylar ve zemin özellikleri nedeniyle orta şiddette depremler ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle bireysel ve kurumsal önlemler hayati önem taşımaktadır.