PAZARKAPI’DA TARİH GÜN YÜZÜNE ÇIKTI
Trabzon’un Ortahisar ilçesine bağlı Pazarkapı Mahallesi’nde 2020 yılında yıkılan Kadınlar Hali Pazarı’nın altında yürütülen çalışmalar, kentin tarihine ışık tutan önemli bir keşfi ortaya çıkardı. Pazaryeri projesinin revize edilmesinin ardından başlatılan arkeolojik kazılarda, antik döneme ait bir dere limanı ve rıhtım yapısı tespit edildi.
Kazı alanında yapılan incelemelerde, yapının Kuzgundere Deresi’ne bağlı olduğu belirlendi. Tarihlendirme çalışmalarına göre dere limanı, M.Ö. 1. yüzyıl ile M.S. 1. yüzyıl arasına uzanıyor ve Roma’dan Cumhuriyet dönemine kadar dört farklı uygarlığın izlerini taşıyor.
135 METRELİK RIHITIM DUVARI ORTAYA ÇIKARILDI
2024 yılında hız kazanan kazı ve restorasyon çalışmaları kapsamında, yaklaşık 6 ila 8 metre derinlikte uzanan, 2 metre kalınlığında ve 135 metre uzunluğunda bir rıhtım duvarı gün yüzüne çıkarıldı. Yapının, tarih boyunca Roma, Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde aktif olarak kullanıldığı belirlendi.
Lokal kazılarla başlayan süreçte, ana duvarın aşağı doğru devam ettiği ve bu duvara dik konumda yeni yapı izlerinin bulunduğu tespit edildi. Uzmanlar, bu alanların geçmişte depo ya da ticari amaçlı mekânlar olarak kullanılmış olabileceğini değerlendiriyor.
RESTORASYON ÇALIŞMALARI TİTİZLİKLE SÜRÜYOR
Kazılarda ortaya çıkarılan duvarların dönemsel olarak çeşitli tahribatlara uğradığı belirlendi. Daha önce yapılan yanlış müdahalelerde kullanılan çimentolar sökülerek, özgün yapıya zarar vermeyen restorasyon teknikleri uygulanıyor. Güçlendirme çalışmalarının ardından duvar örgüleri tamamlanıyor, derz işlemleri yapılıyor ve iç kısımlardaki boşluklar hidrolik kireç esaslı enjeksiyon malzemeleriyle dolduruluyor.
Bu çalışmalar sayesinde rıhtım duvarının hem sağlamlaştırıldığı hem de geleceğe güvenle taşındığı ifade ediliyor.
TİCARİ İLİŞKİLERİ GÖSTEREN BULUNTULAR
Kazılar sırasında elde edilen arkeolojik buluntular, Trabzon’un ticari geçmişinin sanılandan çok daha eskiye dayandığını ortaya koydu. Ön bölümde bulunan ve Kırım yapımı olduğu belirlenen bir kandil, Trabzon’un Kırım ile olan ticari ilişkilerini belgeleyen önemli bir buluntu olarak değerlendirildi.
Ayrıca Bizans dönemine ait çanak ve çömlek parçaları da gün yüzüne çıkarıldı. Bu buluntular, kentin Milat’tan önce de önemli bir ticaret merkezi olduğunu somut verilerle destekliyor.
DÜNYADA SAYILI ÖRNEKLERDEN BİRİ
Çalışmalar, Arkeolog Vedat Keleş ve Koruma Uzmanı Yaşar Selçuk Şener tarafından yürütülüyor. Uzmanların değerlendirmelerine göre, Kuzgundere Deresi’ne bağlı bu yapı, dünyada bilinen yalnızca üç dere limanından biri olma özelliği taşıyor.
Bu tespit, antik dönemde Trabzon’da sadece deniz ticaretinin değil, dere ve iç limanlar üzerinden yürütülen ticari faaliyetlerin de büyük önem taşıdığını gösteriyor.
TRABZON’UN TİCARİ TARİHİ BELGELENİYOR
Kazı ve restorasyon sürecinde görev alan İnşaat Mühendisi Beyza Nur Yılmaz, yapılan çalışmalarla ilgili olarak çok sayıda arkeolojik buluntuya ulaşıldığını ve tüm eserlerin müze denetiminde incelendiğini belirtti. Yılmaz, rıhtım yapısının Trabzon’un ticaret tarihini belgeleyen nadir örneklerden biri olduğunu vurguladı.
Uzmanlar, çalışmalar tamamlandığında alanın hem bilim dünyasına hem de kültürel mirasa önemli katkılar sağlayacağını ifade ediyor.