Peki bu nafaka ne zaman sona erer? Hangi hallerde kendiliğinden kesilir, hangi durumlarda mahkeme kararı gerekir? Yardım nafakasının en sık karşılaşılan türü, TMK m. 328/2 uyarınca eğitimine devam eden ergin çocuğa ödenen nafakadır. Bu rehberde yardım nafakasının sona erme hallerini kısaca ele alacağız.
Kendiliğinden Sona Erme Halleri
Bazı hukuki olayların gerçekleşmesiyle yardım nafakası, herhangi bir mahkeme kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer:
Taraflardan Birinin Ölümü: Yardım nafakası kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan mirasçılara intikal etmez. Nafaka alacaklısının veya borçlusunun ölmesiyle yükümlülük kendiliğinden ortadan kalkar.
Nafaka Alacaklısının Evlenmesi: Evlenme durumunda bakım yükümlülüğü öncelikli olarak yeni eşe geçer ve yardım nafakası kendiliğinden sona erer.
Evlatlık İlişkisinin Sona Ermesi: Evlatlık ilişkisinin mahkeme kararıyla sona ermesi durumunda, bu ilişkiden doğan nafaka yükümlülüğü de kendiliğinden ortadan kalkar.
Mahkeme Kararıyla Kaldırılma Halleri
Aşağıdaki durumlarda nafakanın kesilmesi için dava açılması ve mahkeme kararı alınması zorunludur: nafaka alacaklısının yoksulluğunun ortadan kalkması, nafaka borçlusunun ödeme gücünü kaybetmesi, kardeşler arası nafakada "refah" halinin sona ermesi ve nafaka alacaklısının evlenmeksizin başka biriyle birlikte yaşaması.
Çocuğa Verilen Nafakanın Sona Ermesi
İştirak nafakası ile yardım nafakası arasındaki ayrım kritik öneme sahiptir. İştirak nafakası, çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla kanunen kendiliğinden sona erer; mahkeme kararına gerek yoktur. Ancak çocuğun eğitimi devam ediyorsa, iştirak nafakası kendiliğinden yardım nafakasına dönüşmez. Ergin çocuğun yeni bir dava açarak yardım nafakası talep etmesi gerekir.
Eğitim sebebiyle bağlanan yardım nafakası şu hallerde sona erer: eğitimin tamamlanması, sigortalı işe başlama ve düzenli gelir elde etme, askere gitme, evlenme. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (E. 2018/904, K. 2019/1181), üniversiteden mezun olmanın tek başına eğitimin bittiği anlamına gelmediğini; KPSS kursu, staj, yabancı dil eğitimi gibi meslek edinmeye yönelik faaliyetlerin eğitimin devamı sayıldığını belirtmiştir.
Nafakanın Kesilmesine Engel Olmayan Durumlar
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi (2010/2231), çocuğun babasına karşı kötü davranışları, hakaret etmesi veya aile bağlarının kopmasının yardım nafakasının kesilmesine gerekçe oluşturmayacağına karar vermiştir. Ayrıca çocuğun asgari ücretin altında bir gelirinin olması veya devletten engelli bakım parası alması, nafakanın tamamen kaldırılmasını gerektirmez; ancak hakkaniyet ölçüsünde indirim sebebi olabilir.
Kaldırma Kararının Geçerlilik Tarihi
Nafakanın kaldırılmasına karar verildiğinde, bu karar hükmün verildiği tarihten değil, davanın açıldığı tarihten itibaren geçerli olur. Bu husus Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2023/9912 E., 2024/339 K. sayılı kararında açıkça vurgulanmıştır. Görevli mahkeme Aile Mahkemesi, yetkili mahkeme ise taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesidir.
Sonuç
Yardım nafakasının ne zaman sona ereceği, nafakanın türüne ve somut olayın koşullarına göre değişmektedir. Genel kural olarak yardım nafakasının kaldırılması için mahkeme kararı gerekir. Ancak tarafların ölümü ve nafaka alacaklısının evlenmesi hallerinde nafaka kendiliğinden sona erer. İştirak nafakası 18 yaş ile otomatik olarak biterken, eğitim için ödenen yardım nafakası ancak eğitimin sona ermesi, işe başlama veya evlenme gibi hallerde ve mahkeme kararıyla kesilir.
Bu makale Avukat Emre SOBAY tarafından yazılmıştır. Daha uzun versiyonuna buradan ulaşılabilirsiniz.
