ABD, Danimarka ve Grönland arasında aylardır devam eden görüşmeler New York’ta imzalanan yeni güvenlik anlaşmasıyla sonuçlandı. Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu sırasında imzalanan düzenleme, ABD’nin Grönland’daki askeri faaliyetlerini genişletirken adanın egemenlik statüsünde değişiklik yapmıyor.
ABD Başkanı Donald Trump anlaşmayı, Washington’un Arktik güvenliği açısından uzun vadeli yetkiler kazanmasını sağlayan önemli bir adım olarak nitelendirdi. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen ise Grönland’ın egemenliğinin ve kendi geleceğini belirleme hakkının korunduğunu ifade etti.
YENİ ASKERİ ALANLAR OLUŞTURULACAK
Anlaşmayla ABD’nin Grönland’daki askeri altyapısını güçlendirmesine imkan sağlanıyor.
ABD’nin Narsarsuaq’ta daha önce kullanılan askeri tesisi yeniden devreye alması ve Mestersvig bölgesinde yeni bir askeri alan oluşturması planlanıyor. Mevcut Pituffik Uzay Üssü’nde de savunma kapasitesinin artırılması öngörülüyor.
Düzenleme, 1951’den bu yana ABD’nin Grönland’daki askeri varlığını düzenleyen savunma sisteminin kapsamını genişleten yeni bir adım olarak değerlendiriliyor.
ÜÇÜNCÜ ÜLKELERE ASKERİ VARLIK KISITLAMASI
Yeni anlaşmanın bir diğer önemli bölümü ise NATO üyesi olmayan ülkelerin Grönland’daki faaliyetleriyle ilgili.
Anlaşmaya göre NATO dışındaki ülkelerin adada askeri üs veya askeri varlık oluşturmasının önüne geçilecek. Düzenlemenin Arktik bölgesindeki Rusya ve Çin etkisini sınırlama amacı taşıdığı ifade ediliyor.
Trump, ayrıca ABD’nin güvenlik açısından hassas gördüğü bazı yabancı yatırımlarda onay mekanizmasına sahip olacağını ileri sürdü. Bu unsur Trump yönetiminin anlaşmaya ilişkin açıklamasında yer alırken Danimarka ve Grönland yönetimleri, nihai düzenlemenin kendi egemenlik haklarını koruduğunu belirtiyor.
“KALICI KONTROL” İFADESİ TARTIŞMA YARATTI
Trump, anlaşmayla ABD’nin Grönland güvenliği konusunda “kalıcı kontrol” elde ettiğini ifade etti. Danimarka tarafı ise bu ifadeyi egemenliğin ABD’ye geçtiği şeklinde kabul etmiyor.
Danimarka ve Grönlandlı yetkililerin açıklamalarına göre anlaşma, güvenlik iş birliğini ve ABD’nin askeri erişimini genişletiyor ancak Grönland’ın Danimarka Krallığı içindeki hukuki statüsünü değiştirmiyor.
AYLARDIR SÜREN GERİLİMİN ARDINDAN ANLAŞMA
Trump’ın Grönland’ın ABD tarafından alınması gerektiğine yönelik önceki açıklamaları Washington ile Kopenhag arasında uzun süre diplomatik gerilime neden olmuştu.
Yeni anlaşmayla egemenlik değişikliği yerine genişletilmiş askeri iş birliği modeli üzerinde uzlaşıldı. Grönland yönetimi de savunma düzenlemelerinin kendi siyasi statüsü ve kendi kaderini tayin hakkıyla uyumlu olması gerektiğini vurguladı.
