Covid-19 salgını sırasında imzalanan aşı anlaşmaları, yıllar sonra Polonya ve Romanya için milyarlarca dolarlık hukuki anlaşmazlığa dönüştü. Pfizer, teslim alınmayan aşı siparişlerinden kaynaklanan alacaklarını tahsil etmek amacıyla iki ülkeye ait hava trafik gelirlerinin bloke edilmesi için hukuki süreç başlattı.
İlk derece mahkemelerinde şirket lehine verilen kararların ardından, hava yolu firmalarının Polonya ve Romanya hava sahasını kullanırken ödediği ücretlerin ilgili ülkelere aktarılmasında haciz uygulanmaya başlandı.
PFIZER YAKLAŞIK 2,2 MİLYAR DOLAR TALEP EDİYOR
Polonya ve Romanya’nın pandemi döneminde yapılan sözleşmeler kapsamında 90 milyondan fazla Covid-19 aşısını teslim almadığı belirtiliyor.
Aşı talebinin salgının ilerleyen dönemlerinde önemli ölçüde azalması üzerine iki ülke sözleşmelerdeki kalan dozları almak istemedi.
Ancak hukuki süreçte verilen ilk derece kararlarında sözleşmelerin bağlayıcılığının devam ettiği yönünde hüküm kuruldu. Pfizer’ın iki ülkeden tahsil etmeye çalıştığı toplam tutarın yaklaşık 2,2 milyar dolar seviyesinde olduğu bildirildi.
PARANIN ROTASI HAVA TRAFİĞİNE ÇEVRİLDİ
Anlaşmazlığın en dikkat çekici bölümü ise tahsilat yönteminde yaşandı.
Avrupa hava sahasında uçuş yapan hava yolu şirketlerinden alınan seyrüsefer ücretleri merkezi olarak tahsil ediliyor ve daha sonra hizmeti sağlayan ülkelerin ilgili kurumlarına gönderiliyor.
Şirketin hukuki girişimleri sonucunda Polonya ve Romanya’ya aktarılması gereken söz konusu gelirlerin bir kısmı bloke edildi.
Polonya hava seyrüsefer kurumu, 1 Temmuz 2026’da kendisine aktarılması gereken rota ücretlerine haciz uygulandığı konusunda bilgilendirildi. Resmi açıklamada bu gelirlerin kurumun temel finansman kaynaklarından biri olduğu belirtildi.
HAVA TRAFİK KURUMLARI KARARA İTİRAZ ETTİ
Haciz kararları iki ülkedeki hava trafik kurumlarının itirazına neden oldu.
Polonya tarafı, aşı anlaşmazlığında kurumun doğrudan taraf olmadığını ve yol ücretlerinin hava trafik hizmetlerinin finansmanında kullanıldığını savundu.
Romanya’da da ülkenin hava trafik hizmetleri kurumu, kendisine aktarılması gereken gelirlerin bloke edilmesinin ardından mahkemeye başvurdu.
Romanya’ya ilişkin haciz işleminin 30 Haziran 2026’da bildirildiği ve talep edilen miktarın faizlerle birlikte 3,42 milyar Rumen leyi seviyesinde olduğu açıklandı.
GÖZLER EKİM VE OCAK AYLARINDA
Polonya’daki bloke edilen hava trafik gelirlerine ilişkin itiraz için Brüksel’de 15 Ekim 2026 tarihinde duruşma gerçekleştirilecek.
Romanya’nın haczin kaldırılmasına yönelik başvurusunun ise 4 Ocak 2027 tarihinde ele alınması planlanıyor.
Her iki ülkede de hukuki süreç devam ederken, pandemi sırasında yapılan milyonlarca dozluk aşı siparişlerinin mali sonuçlarının Avrupa’daki hava trafik sistemine kadar uzanması dikkat çekti.
