ABD, İsrail ve İran arasında devam eden çatışmaların büyümesi küresel enerji piyasalarında büyük bir kriz ihtimalini gündeme getirdi. Orta Doğu’da gerilimin artmasıyla birlikte Hürmüz Boğazı’nın gemi geçişlerine kapatılması dünya enerji arzını ciddi şekilde etkiledi.
Uzmanlar, boğazın kapalı kalması halinde petrol fiyatlarının hızla yükselerek varil başına 150 dolar seviyesine kadar çıkabileceğini değerlendiriyor. Küresel enerji akışının önemli bir kısmının bu bölgeden geçmesi nedeniyle yaşanan gelişmeler uluslararası piyasaları doğrudan etkiliyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI KAPANDI ENERJİ ARZI DARALDI
Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla birlikte küresel enerji arzında ciddi bir daralma yaşandı. Dünya piyasasından yaklaşık 110 milyar metreküplük doğalgaz arzının çekildiği ifade ediliyor.
Boğaz üzerinden dünya petrol tüketiminin ve sıvılaştırılmış doğalgaz arzının yaklaşık yüzde 20’si taşınıyor. Geçişlerin durması piyasadan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrolün çekilmesi anlamına geliyor.
Alternatif sevkiyat yolları ise bu kaybın sadece yaklaşık 5 milyon varilini telafi edebiliyor. Bu durum enerji piyasalarında arz endişesini daha da artırıyor.
PETROLDE 150 DOLAR SENARYOSU
Savaşın başlamasından bu yana brent petrol fiyatlarında dikkat çekici bir yükseliş yaşandı. Petrol fiyatları kısa sürede yüzde 13’ten fazla artarak 85 dolar seviyesini aştı.
Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalması halinde petrol fiyatlarının 100 ila 150 dolar aralığına yükselmesi mümkün görünüyor.
Bölgede gemi trafiğinin büyük ölçüde durduğu belirtilirken Basra Körfezi’nde çok sayıda petrol tankerinin beklediği ifade ediliyor. Gemi hareketliliğinin ciddi şekilde azalması enerji piyasalarındaki belirsizliği artırıyor.
AVRUPA’DA ENERJİ REZERVLERİ KRİTİK SEVİYEDE
Enerji krizinin en çok etkilediği bölgelerden biri Avrupa oldu. Avrupa genelindeki doğalgaz depolama tesislerinin doluluk oranının yüzde 30’un altına düştüğü bildiriliyor.
Hollanda merkezli TTF doğalgaz piyasasında fiyatlar kısa sürede sert yükseldi. Megavatsaat başına yaklaşık 32 avro seviyesinde olan doğalgaz fiyatı yüzde 68 artarak 52 avronun üzerine çıktı.
Almanya başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde enerji fiyatlarının hızla yükseldiği belirtiliyor. Benzin ve dizel fiyatlarında artış yaşanırken bazı ülkelerde enerji tüketimine yönelik sınırlamalar gündeme gelebilir.
KÜRESEL EKONOMİYE ETKİLERİ
Uluslararası Para Fonu’nun değerlendirmelerine göre enerji fiyatlarında bir yıl sürecek yüzde 10’luk artış küresel enflasyonu yaklaşık 40 baz puan yükseltebilir. Aynı senaryoda küresel büyümenin de yavaşlayabileceği belirtiliyor.
Türkiye açısından değerlendirildiğinde enerji fiyatlarındaki yükselişin cari açığı artırabileceği ifade ediliyor. Uzmanlar enflasyonda yükseliş ve ekonomik büyümede yavaşlama ihtimaline dikkat çekiyor.
Çin ve Hindistan gibi büyük enerji ithalatçısı ülkelerin de krizden önemli ölçüde etkilenebileceği belirtiliyor. Avrupa’da ise gaz ve petrol fiyatlarının artmasının ekonomik büyümeyi yavaşlatabileceği değerlendiriliyor.
ERDOĞAN’DAN ÇATIŞMALARLA İLGİLİ UYARI
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da savaşın ilk günlerinde yaptığı açıklamada çatışmaların küresel sonuçlarına dikkat çekmişti. Erdoğan, bölgesel gerilimin büyümesinin ekonomik ve jeopolitik açıdan ciddi belirsizlikler doğurabileceğini ifade etmişti.
Erdoğan açıklamasında hiçbir ülkenin bu tür bir çatışma sürecinin yaratacağı ekonomik ve jeopolitik yükü taşıyamayacağını vurgulayarak gerilimin daha fazla büyümeden sona erdirilmesi gerektiğini dile getirmişti.
Orta Doğu’da yaşanan gelişmeler enerji piyasaları başta olmak üzere küresel ekonominin geleceği açısından yakından izlenmeye devam ediyor.
