Orta Doğu’da son dönemin en dikkat çeken toplumsal hareketlerinden biri olan İran’daki protestolar, aradan geçen 25 güne rağmen etkisini sürdürüyor. İran genelinde ekonomik sıkıntılar nedeniyle başlayan gösterilerde hayatını kaybedenlerin sayısının 4 bin 902’ye yükseldiği bildirildi. Gösterilerle ilgili veriler, ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı tarafından paylaşıldı.
Ekonomik kriz, yüksek enflasyon ve yerel para biriminin döviz karşısında ciddi değer kaybetmesi, halkın tepkisinin ana nedeni olarak öne çıkıyor. Protestoların ilk günlerinden itibaren ülkenin farklı bölgelerine yayılan eylemler, zaman zaman güvenlik güçleriyle göstericiler arasında sert müdahalelere sahne oldu.
GÖZALTI SAYISI 26 BİNİ AŞTI
HRANA’nın aktardığı bilgilere göre, protestolar kapsamında şimdiye kadar 26 bin 541 kişi gözaltına alındı. Yaşamını yitirenler arasında 197 güvenlik görevlisinin de bulunduğu belirtildi. Ajans, bir gün önce açıkladığı raporda can kaybını 4 bin 519 olarak duyurmuş, sonraki doğrulamalarla bu sayıyı güncellemişti.
Yetkililer tarafından resmi ve kapsamlı bir bilanço paylaşılmaması, kamuoyunda rakamların doğruluğuna ilişkin tartışmaları da beraberinde getiriyor. İnsan hakları örgütleri ise sahadan gelen bilgiler doğrultusunda verilerin artabileceğine dikkat çekiyor.
PROTESTOLAR NASIL BAŞLADI
İran’daki gösteriler, 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin hızla değer kaybetmesiyle birlikte Tahran Büyük Çarşı’da esnafın başlattığı eylemlerle başladı. Kısa sürede ülke geneline yayılan protestolar, 8 Ocak’ta başkentte şiddetlenmişti. Bu gelişmelerin ardından İran yönetimi, internet erişimini büyük ölçüde kısıtlamıştı. Son günlerde ise internetin sınırlı ve kontrollü biçimde yeniden sağlandığı bildiriliyor.
RESMİ AÇIKLAMA BEKLENİYOR
İranlı yetkililer, protestolarda ölen sivillerin toplam sayısına ilişkin henüz net bir açıklama yapmadı. Ancak daha önce yapılan açıklamalarda, 3 bin 700’den fazla güvenlik görevlisinin yaralandığı ve olayları provoke ettiği öne sürülen yaklaşık 3 bin kişinin gözaltına alındığı ifade edilmişti.
HAMANEY’İN AÇIKLAMASI TARTIŞMA YARATTI
İran lideri Ayetullah Ali Hamaney, 17 Ocak’ta yaptığı açıklamada protestoların arkasında İsrail ve ABD ile bağlantılı grupların olduğunu savundu. Hamaney’in, olaylarda “birkaç bin kişinin öldüğü” yönündeki ifadesi kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
İran’daki gelişmeler, ekonomik sorunların toplumsal etkilerini ve bölgedeki siyasi gerilimi bir kez daha gözler önüne sererken, uluslararası kamuoyu ülkeden gelecek yeni açıklamaları yakından takip ediyor.