Toplu Taşıma Kart Sisteminde Kart Tipleri ve Aktarma Kuralları

Belediye otobüslerinde kullanılan bir toplu taşıma kart sistemi yalnızca yolcunun kartındaki bakiyeyi okuyup geçiş vermekle sınırlı değildir. Elektronik ücret toplama sistemi içinde kart tipi, tarife, ilk okutma, tekrarlı okutma, aktarma ve ayrıcalıklı kullanım kuralları birlikte değerlendirilir. Böylece aynı validatör farklı yolcu grupları için önceden tanımlanmış kuralları uygulayabilir.

Renesis Elektronik Ücret Toplama Sistemi kapsamında tam, indirimli, 65 yaş ve engelli gibi farklı kart tipleri tanımlanabiliyor. Her kart tipi için uygulanacak tarife ve geçiş kuralları merkezi yönetim panelinden ayrı olarak belirlenebiliyor. Buradaki EÜTS, belediye otobüslerindeki yolcu binişlerinin ve bunlara bağlı ücret toplama işlemlerinin yönetilmesine yönelik bir yapıdır. Otoyol geçişlerinde kullanılan ücret toplama sistemlerinden farklı bir kullanım alanına sahiptir.

Kart tipleri sistemde nasıl ayrılır?

Toplu taşımada aynı kart davranışını bütün yolculara uygulamak pratik değildir. Tam kart kullanan bir yolcu ile indirimli ya da ayrıcalıklı kullanım hakkına sahip bir yolcunun geçiş kuralları farklı olabilir. Bu nedenle kartın yalnızca fiziksel olarak okunması değil, sistemde hangi kart tipiyle eşleştirildiği de önem taşır.

Renesis'in sisteminde Mifare akıllı kartlar kişiselleştirilmiş veya kişiselleştirilmeden kullanılabilecek şekilde yapılandırılabilir. Kart tipi ise bundan ayrı bir katmandır. Sistem kartı tam, indirimli, 65 yaş veya engelli gibi tanımlardan biriyle ilişkilendirerek o karta uygulanacak geçiş davranışını belirler.

Bu yapı belediyenin bütün kartları tek bir sabit tarife altında değerlendirmek yerine yolcu grubuna göre farklı kurallar oluşturabilmesini sağlar. Kart tipi değiştiğinde validatörün uygulayacağı karar mantığı da ilgili tanıma göre değişir.

İlk okutma ve tekrarlı okutma neden ayrı tanımlanır?

Kartın bir araca ilk kez okutulması ile aynı kartın kısa süre içinde yeniden okutulması sistem açısından aynı işlem olmak zorunda değildir. Renesis EÜTS yapısında ilk okutma sırasında uygulanacak ücret ile art arda yapılan tekrarlı okutmalarda uygulanacak ücret birbirinden bağımsız biçimde tanımlanabilir.

Bu ayrım özellikle bir kartın peş peşe birden fazla kez validatöre okutulduğu kullanım senaryolarının yönetilmesini sağlar. Sistem yalnızca "kart geçerli mi?" sorusuna cevap vermek yerine kart tipi, mevcut tarife ve okutmanın işlem sırasını birlikte değerlendirebilir.

Fon Soruşturmasında 20 Şüpheliye Tutuklama Talebi

İçeriği Görüntüle

Örneğin tam kart için belirlenen tekrarlı okutma davranışı ile ayrı bir kart tipi için tanımlanan davranış aynı olmak zorunda değildir. Hangi kart tipinde hangi kuralın uygulanacağı merkezi yönetim panelindeki tanımlara bağlıdır. Böylece saha cihazlarında tek tek değişiklik yapmak yerine kurallar merkezi olarak yönetilebilir.

Aktarma kuralı nasıl çalışır?

Aktarma, yolcunun ilk binişinden sonra belirlenen süre içinde başka bir araç veya hatta yeniden biniş yapmasının farklı bir geçiş kuralıyla değerlendirilmesidir. Elektronik ücret toplama sistemi bu işlemi yalnızca yeni bir kart okutma olarak değil, önceki binişle ilişkili bir işlem olarak ele alabilir.

Renesis sisteminde belirlenen süre içinde ikinci bir araca veya hatta yapılan biniş için farklı bir aktarma uygulaması tanımlanabilir. Aktarmanın hangi süre içinde geçerli olacağı ve ikinci binişin hangi kurala göre değerlendirileceği merkezden yönetilir. Bu nedenle aktarma mantığı tek başına kartın üzerinde değil, merkezi tarife ve geçiş kurallarının bir parçası olarak çalışır.

Güzergah bazlı yönetim de bu yapıyı tamamlar. Her güzergah için farklı tarife ve geçiş kuralları oluşturulabildiğinden, aktarma davranışı bütün hatlarda aynı olmak zorunda değildir. Validatör çalıştığı güzergahı dikkate alarak kendisine iletilen ilgili kuralları uygular.

65 yaş ve engelli kartlarında ayrıcalıklı kullanım nasıl yönetilir?

65 yaş ve engelli kartları gibi ayrıcalıklı kart tiplerinde standart geçiş kurallarının yanında zaman ve kullanım hakkına bağlı ek tanımlar yapılabilir. Renesis'in EÜTS sayfasında bu kartlar için haftanın belirli günlerinde veya günün belirli saatlerinde tanımlanmış kullanım haklarının uygulanabildiği belirtiliyor.

Bu yapı, ayrıcalıklı kartın her koşulda tek ve değişmez bir davranış göstermesi yerine kurumun tanımladığı kurallara göre değerlendirilmesine imkan verir. Sistem kartın tipini okur, ilgili kullanım kuralını kontrol eder ve validatör üzerinden geçiş kararını buna göre verir.

Burada önemli nokta, kart tipinin tek başına yeterli olmamasıdır. Kartın geçerlilik durumu ve kendisi için tanımlanmış diğer koşullar da işlem sonucunu etkileyebilir. Bu nedenle ayrıcalıklı kullanım yönetimi kart adıyla sınırlı bir etiketleme işlemi değil, geçiş kurallarıyla birlikte çalışan bir yetkilendirme yapısıdır.

Vizeleme kartın geçerliliğini nasıl etkiler?

65 yaş ve engelli gibi ayrıcalıklı kart tiplerinde dönemsel geçerliliğin yönetilmesi için vizeleme kullanılabilir. Vizeleme işlemi kartın ilgili kullanım hakkının belirlenen koşullar çerçevesinde devam edip etmediğinin sistem tarafından takip edilmesini sağlar.

Renesis sisteminde vizeleme dönemi ve kuralları merkezden tanımlanabilir. Kartın vizeleme süresi sona erdiğinde sistem kartı tam kart kapsamında değerlendirebilir ve ayrıcalıklı kullanım kartın geçerliliği yenilenene kadar uygulanmayabilir. Vizeleme durumu ile geçmiş işlemler de merkezden takip edilebilir.

Bu mekanizma özellikle belirli hakların dönemsel olarak kontrol edilmesi gereken kartlarda merkezi yönetim sağlar. Validatörün her geçişte manuel kontrol yapması yerine kartın sistemdeki güncel durumu geçiş kararının parçası haline gelir.

Bakiye düşümü hangi aşamada gerçekleşir?

Ücretli kart kullanımında geçiş işlemi tamamlandığında ilgili tutar kart üzerindeki bakiyeden otomatik olarak düşülür. Ancak düşülecek tutarın belirlenmesi yalnızca kartın bakiyesine bağlı değildir. Kart tipi, kullanılan tarife, ilk veya tekrarlı okutma durumu, aktarma kuralı ve güzergah tanımı gibi unsurlar geçiş işleminin hangi kurala göre sonuçlanacağını belirler.

Bu nedenle bakiye düşümü sürecin son adımlarından biridir. Önce kart okunur ve kart tipi belirlenir. Ardından geçerli tarife ve geçiş kuralları değerlendirilir. İşlem ücretli bir geçiş olarak sonuçlanıyorsa ilgili tutar kart bakiyesinden düşülür ve işlem kaydı oluşturulur.

Kartlara bakiye yükleme işlemleri de sistemin diğer bileşenleriyle bağlantılıdır. Renesis çözümünde vezne, bayi el terminali ve kiosk gibi kanallar kart dağıtımı veya bakiye işlemleri için aynı ekosistemin parçaları olarak kullanılabilir. Böylece kartın sahadaki geçişi ile merkezi yönetim tarafındaki kart işlemleri birbirinden kopuk süreçler halinde yürütülmez.

Kurallar validatörlere nasıl ulaştırılır?

Toplu taşıma kart sistemindeki kart tipi ve aktarma kurallarının uygulanabilmesi için merkezde yapılan tanımların araçlardaki validatörlere ulaşması gerekir. Renesis EÜTS yapısında tarifeler, kart tipleri ve geçiş kuralları web tabanlı yönetim panelinden tanımlanır ve senkronizasyon yoluyla saha cihazlarına aktarılır.

Validatörler sürekli internet bağlantısına bağımlı olmadan belirli aralıklarla merkezle veri alışverişi yapabilir. Merkezden tarife tabloları, kart tipleri ve diğer gerekli tanımları alırken gerçekleştirdikleri işlemleri de sisteme iletir. Böylece bir kartın geçiş anındaki kararının sahada hızlı biçimde verilmesi ile merkezi kayıt ve yönetim aynı mimari içinde birlikte çalışır.

Sonuç olarak kart tipleri ile aktarma kuralları birbirinden bağımsız özellikler değildir. Tam, indirimli, 65 yaş ve engelli kartlarının her biri kendi tarife ve geçiş mantığıyla tanımlanabilir; ilk ve tekrarlı okutma davranışları ayrılabilir, aktarma koşulları belirlenebilir, ayrıcalıklı kullanım ve vizeleme kuralları uygulanabilir. Ücretli geçişlerde bakiye düşümü de bu kurallar değerlendirildikten sonra gerçekleşir. Bu merkezi yapı, belediye otobüslerinde farklı yolcu gruplarının aynı validatör altyapısı üzerinden kendi tanımlarına göre işlem görmesini mümkün kılar.