AK Parti’nin seçim vaatleri arasında yer alan “vatandaşlık maaşı” uygulaması için çalışmalar hızlanırken, Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi kapsamında hazırlanan modelin 2026 yılında belirlenen pilot illerde başlatılması planlanıyor. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın yürüttüğü çalışmaya Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile ilgili bakanlıklar da destek veriyor.
Yeni sistem, özellikle geliri asgari ücret seviyesinin altında kalan hanelerin ekonomik güvence altına alınmasını amaçlıyor. Destek, ailede en az bir kişinin iş gücüne katılımı sağlanana kadar devam edecek şekilde kurgulanıyor.
GELİR ASGARİ ÜCRETİN ALTINDA KALDIĞINDA DEVREYE GİRECEK
Yeni modelde temel prensip, hane toplam gelirinin belirlenen yıllık sınırın altında kalması durumunda devletin aradaki farkı “vatandaşlık maaşı” olarak ödemesi olacak. Bu nedenle sistem, doğrudan sosyal yardım niteliğinden ziyade gelir tamamlayıcı bir mekanizma olarak tanımlanıyor.
Ailede çalışan kimsenin bulunmadığı veya toplam gelirinin asgari ücreti karşılamadığı durumlarda destek kesintisiz şekilde sürdürülecek. Ayrıca çalışabilir durumdaki bireylerin istihdama yönlendirilmesi için ek destekler devreye alınacak. Böylece hem sosyal güvence sağlanacak hem de iş gücüne katılım teşvik edilecek.
2026’DA PİLOT UYGULAMA BAŞLIYOR
Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan 2026 Yılı Programı’nda sistemin ilk olarak pilot illerde uygulanacağı belirtiliyor. Pilot uygulama sürecinde:
-
Gelir hesaplama yöntemleri test edilecek,
-
Ailelerin gelir düzeyine göre destek miktarları belirlenecek,
-
İş gücüne katılım teşvikleri değerlendirilecek,
-
Sistemin sosyal yardım mekanizmalarıyla entegrasyonu sağlanacak.
Pilot dönemin sonuçları değerlendirilerek modelin tüm Türkiye’ye yayılması için gerekli altyapı hazırlıkları yapılacak.
SİSTEM NASIL ÇALIŞACAK?
Yeni gelir tamamlayıcı modelin en dikkat çekici bölümü, destek miktarının hane gelirindeki eksik kalan kısmı tamamlayacak şekilde hesaplanması. Sistemin çalışma mantığı şu şekilde özetleniyor:
-
Yıllık veya aylık bir gelir sınırı belirlenecek (asgari ücret ya da yoksulluk sınırı gibi).
-
Hane geliri bu sınırın altındaysa eksik kısım devlet tarafından tamamlanacak.
-
Örneğin aylık sınır 20 bin TL olarak belirlenirse ve hanenin geliri 16 bin TL ise, aileye 4 bin TL vatandaşlık maaşı ödenecek.
-
Destek, aileden en az bir kişinin istihdama katılması sağlanana kadar sürecek.
-
Sonrasında destek kademeli olarak son bulacak veya yeniden değerlendirilecek.
Bu yöntem, sosyal yardımlarda görülen “çalışmama eğiliminin” önüne geçmeyi amaçlarken, aynı zamanda hanelere asgari refah seviyesini garanti eden bir ekonomik zemin sunuyor.
İŞ GÜCÜNE KATILIMI DESTEKLEYEN MODEL
Yeni sistem yalnızca maddi destek sağlamakla kalmayacak, aynı zamanda çalışabilir nüfusu iş gücüne yönlendirecek bir yapı oluşturacak. İşsiz bireyler için:
-
Mesleki eğitim desteği,
-
İstihdam danışmanlığı,
-
İşe yerleştirme programları,
-
Kadınlar için kreş ve bakım desteği
gibi ek mekanizmaların devreye alınması planlanıyor.
Bu sayede ailelerin yalnızca nakdi yardıma bağımlı kalmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
TÜRKİYE GENELİNE YAYILMASI BEKLENİYOR
Pilot illerde elde edilen veriler, sistemin ülke genelinde yaygınlaştırılmasında belirleyici olacak. Vatandaşlık maaşı modelinin 2027 yılı itibarıyla tüm Türkiye'de uygulanması öngörülüyor.
Yeni modelin hayata geçmesiyle birlikte Türkiye’de sosyal yardım sistemi önemli ölçüde değişecek; devlet yardımlarının daha bütünleşik, aile odaklı ve gelir garantili bir yapıya dönüşmesi hedeflenecek.
