Trabzon'un Ortahisar ilçesine bağlı Yalıncak Mahallesi ile özdeşleşen Yalıncak karpuzunda üretim her geçen yıl azalıyor. Kendine özgü aroması ve kokusuyla bilinen ürün, artan zararlı böcekler, hastalıklar ve tarım alanlarının daralması nedeniyle eski veriminden uzaklaşıyor.
Doğu Karadeniz'in karpuz üretim merkezlerinden biri olarak öne çıkan Yalıncak'ta üreticiler, geçmiş yıllarda dönüm başına elde edilen ürün miktarının bugün ciddi oranda gerilediğini belirtiyor.
DÖNÜM BAŞINA VERİM 1-2 TONA KADAR DÜŞTÜ
Yalıncak'ta uzun yıllardır karpuz üretimi yapan çiftçiler, geçmişte dönüm başına 5-6 ton, uygun koşullarda ise 10 tona kadar ürün alabildiklerini ifade ediyor.
Günümüzde ise aynı büyüklükteki tarım alanından yaklaşık 1-2 ton karpuz elde edilebildiği belirtiliyor. Üreticilere göre verim kaybında hem tarımsal zararlılar hem de toprağın eski üretkenliğini kaybetmesi önemli rol oynuyor.
15 yılı aşkın süredir Yalıncak'ta üretim yapan İsmail Köksal Kodan da üretimin her yıl geriye gittiğine dikkat çekti.
Kodan, "Her yıl üretim geri gidiyor. Önceki yıllarda yeter ki çekirdek toprakla buluşsun, fide toprakla buluşsun, kendisi yetişiyordu. Şimdi kurdu var, böceği var, her türlü haşaratı var. Topraklarımızın eski verimleri kalmadı" dedi.
ZARARLI BÖCEKLER ÜRETİMİ ZORLAŞTIRIYOR
Üreticilerin en önemli sorunlarından biri de tarım ürünlerinde görülen zararlılar oldu. Beyaz sinek, tuta, kelebek ve kara kurt gibi zararlıların karpuz başta olmak üzere sebzelere zarar verdiği belirtiliyor.
Kodan, sorunun yalnızca karpuz üretimiyle sınırlı olmadığını belirterek fasulye ve domates gibi diğer ürünlerde de benzer kayıplar yaşandığını ifade etti.
Üreticiler, geçmişte daha az müdahaleyle ürün alınabilirken günümüzde yetiştirme sürecinin çok daha fazla emek ve mücadele gerektirdiğini dile getiriyor.
TARIM ALANLARI DA HER GEÇEN YIL DARALIYOR
Yalıncak karpuzu üretiminin azalmasının bir diğer nedeni ise tarım alanlarının küçülmesi olarak gösteriliyor.
Bölgede bazı üreticilerin sağlık sorunları nedeniyle üretimi bıraktığı, bazı tarım arazilerinin ise yapılaşma nedeniyle kullanım dışı kaldığı belirtiliyor. Bu durum Yalıncak karpuzunu yetiştiren üretici sayısının da azalmasına yol açıyor.
Kodan, "Şimdi karpuz yetiştirenlerin sayısı düştü. İlk yıllarda çok revaçtaydı. Bazıları sağlık sorunlarından, bazıları da yerlerini kat karşılığı verdiğinden dolayı üretim alanları daraldı" ifadelerini kullandı.
BU YIL HASAT GECİKTİ
Yalıncak karpuzunda 2026 yılı hasadının hava şartları nedeniyle önceki yıllara göre geciktiği belirtildi.
Bölgede bazı üreticilerin hasada başladığı, bazı tarlalarda ise ürünlerin olgunlaşmasının beklendiği ifade edildi. Üreticiler, ticari kazançtan çok Yalıncak karpuzunun üretimini sürdürmek ve yöreye özgü bu ürünü yaşatmak amacıyla çalışmalarına devam ediyor.
Kendine özgü kokusu ve aromasıyla bilinen Yalıncak karpuzunun üretiminin önümüzdeki yıllarda nasıl bir seyir izleyeceği ise üreticilerin en önemli gündem maddelerinden biri olmaya devam ediyor.
