Emeklilik planı yapan milyonlarca çalışan için prim gün sayısı ve yaş şartı büyük önem taşırken, ağır ve riskli işlerde çalışanlara tanınan yıpranma payı uygulaması 2026 yılı itibarıyla önemli ölçüde genişletildi. Fiili Hizmet Süresi Zammı olarak bilinen bu hak sayesinde bazı meslek grupları, daha fazla prim günü kazanarak emeklilik yaşını öne çekebiliyor. Yeni düzenlemeyle birlikte özellikle sanayi ve sağlık sektöründe çalışan binlerce kişi kapsama alındı.
YIPRANMA PAYI NEDİR VE NASIL UYGULANIR
Yıpranma payı, ağır ve riskli işlerde çalışanların her yıl için ilave prim günü kazanmasını sağlayan bir uygulama olarak öne çıkıyor. Normal şartlarda bir çalışan yılda 360 gün prim öderken, yıpranma payı kapsamında yer alan mesleklerde bu süre yapılan işin risk durumuna göre yılda 60, 90 ya da 180 gün artırılıyor.
Örneğin, yılda 90 gün yıpranma payı bulunan bir işte 12 ay çalışan bir kişinin prim günü, 360 gün yerine 450 gün olarak Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarına yansıyor. Bu durum, uzun vadede emeklilik için gerekli prim gününün daha kısa sürede tamamlanmasını sağlıyor.
EMEKLİLİK YAŞINDAN DA DÜŞÜYOR
Yıpranma payının en dikkat çeken avantajlarından biri de yalnızca prim gününe katkı sağlamaması. Biriken ilave günler, aynı zamanda emeklilik yaş haddinden de düşülüyor. Mevcut uygulamaya göre kazanılan süreler, emeklilik yaşını en fazla 5 yıla kadar erkene çekebiliyor.
Bazı çok ağır ve tehlikeli iş kollarında ise bu süre 8 yıla kadar çıkabiliyor. Böylece çalışanlar hem daha kısa sürede prim gününü tamamlıyor hem de yaş şartını beklemeden emeklilik hakkı elde edebiliyor.
2026 DÜZENLEMESİYLE KAPSAM GENİŞLEDİ
2026 yılında yapılan düzenlemeyle yıpranma payı kapsamı önemli ölçüde genişletildi. Daha önce sınırlı sayıda meslek grubunu kapsayan uygulama, yeni eklenen iş kollarıyla birlikte çok daha geniş bir çalışan kitlesine hitap etmeye başladı.
Özellikle sanayi üretiminde ağır koşullar altında çalışan işçiler ile sağlık sektöründe riskli alanlarda görev yapan personelin yıpranma payından daha etkin şekilde faydalanması amaçlandı. Bu düzenleme, uzun süredir beklenti içinde olan çalışanlar açısından önemli bir kazanım olarak değerlendiriliyor.
YIPRANMA PAYI KAPSAMINDAKİ MESLEKLER
Mevcut uygulamada yıpranma payından yararlanan meslek grupları arasında birçok riskli iş kolu yer alıyor. Bu meslekler arasında gazeteciler, maden ve yeraltı işçileri, güvenlik güçleri, ağır sanayi çalışanları ve itfaiyeciler bulunuyor.
Yer altı maden işçileri, yılda 180 gün ile en yüksek yıpranma payına sahip meslek grupları arasında yer alırken; güvenlik güçleri, infaz koruma memurları ve itfaiyeciler de yaptıkları işin riski nedeniyle bu haktan yararlanıyor.
2026 İTİBARIYLA LİSTEYE EKLENEN YENİ MESLEKLER
Yeni düzenlemeyle birlikte yıpranma payı kapsamına dahil edilen meslekler dikkat çekiyor. 2026 yılı itibarıyla çimento fabrikası çalışanları, alüminyum fabrikalarında görev yapan işçiler, dökümhane çalışanları ve cam sanayi çalışanları da yıpranma payı hakkı kazandı.
Bu sektörlerde çalışanlar, yoğun toz, yüksek ısı, kimyasal maddeler ve ağır fiziksel koşullar altında görev yapmaları nedeniyle uzun süredir yıpranma payı talep ediyordu. Yapılan düzenleme ile bu talepler karşılık bulmuş oldu.
ÇALIŞANLAR İÇİN ÖNEMLİ AVANTAJ
Yıpranma payının kapsamının genişletilmesi, erken emeklilik hayali kuran çalışanlar için önemli bir avantaj sağlıyor. Prim gününün daha hızlı dolması ve yaş şartının düşmesi, özellikle ağır sanayi ve üretim alanlarında çalışanlar açısından emekliliğe giden yolu kısaltıyor.
Uzmanlar, yıpranma payı kapsamında çalışanların hak kaybı yaşamamaları için sigorta bildirgelerinin doğru şekilde yapılıp yapılmadığını düzenli olarak kontrol etmeleri gerektiğine dikkat çekiyor.
