Omurga kanal darlığı (spinal stenoz), omurilik ve sinir köklerinin geçtiği kanalın daralması sonucu ortaya çıkan ve özellikle 50 yaş sonrası sık görülen bir omurga hastalığıdır. En sık bel ve boyun bölgesinde görülür; belde olduğunda yürürken bacaklarda ağrı, uyuşma ve güçsüzlük yapabilir, hastalar kısa mesafede durup dinlenme ihtiyacı hisseder. Boyun bölgesindeki darlık ise ellerde beceri kaybı, denge sorunları ve ilerleyen vakalarda ciddi nörolojik problemlere yol açabilir.
Konuyla ilgili görüştüğümüz Op. Dr. Caner Sarıkaya, Beyin, Sinir ve Omurga Cerrahisi Uzmanı, omurga kanal darlığı hakkında konuştuk.
Dar Kanal (Spinal Stenoz) Nedir?
Dar kanal omurga kanalının çeşitli nedenlerle daralması sonucu omurilik ve sinir köklerinin baskı altında kalması durumudur. Tıbbi adı spinal stenozdur. En sık bel bölgesinde (lomber dar kanal) görülür, ancak boyun bölgesinde (servikal dar kanal) de ortaya çıkabilir. Özellikle 50 yaş üstü bireylerde, yaşa bağlı dejeneratif değişiklikler nedeniyle daha sık karşımıza çıkar. Omurlar arasındaki disklerin yıpranması, kemik çıkıntılarının oluşması ve bağ dokularının kalınlaşması bu daralmaya yol açabilir.
Dar Kanal Neden Oluşur?
En yaygın neden yaşlanmaya bağlı omurga dejenerasyonudur. Disklerin su içeriği azalır, yükseklikleri düşer ve omurlar arası mesafe daralır. Buna bağlı olarak faset eklemlerde büyüme ve kemik çıkıntıları gelişebilir. Bazı hastalarda doğuştan omurga kanalı zaten dardır ve yaşla birlikte şikâyetler erken ortaya çıkar. Bunun dışında bel fıtığı, omurga kayması (spondilolistezis), travmalar ve nadiren tümörler de kanalı daraltabilir.
Belirtiler Nelerdir?
Bel bölgesinde dar kanal olan hastalarda en tipik şikâyet yürürken ortaya çıkan bacak ağrısı ve uyuşmadır. Hastalar belirli bir mesafe yürüdükten sonra bacaklarında yanma, güçsüzlük veya kramp hissi yaşar ve durup dinlenme ihtiyacı duyar. Öne doğru eğilmekle rahatlama olması karakteristiktir. Bu tabloya “nörojenik kladikasyo” denir. Boyun bölgesindeki dar kanal ise ellerde uyuşma, denge bozukluğu, ince motor hareketlerde zorlanma ve ilerleyen vakalarda yürüme güçlüğü ile kendini gösterebilir.
Tanı Nasıl Konur?
Tanı sürecinde öncelikle detaylı bir nörolojik muayene yapılır. Hastanın şikâyetleri ve muayene bulguları yol göstericidir. Görüntüleme yöntemleri arasında en değerli inceleme manyetik rezonans (MR) görüntülemedir. MR sayesinde omurga kanalı, sinir yapıları ve daralmanın derecesi net şekilde değerlendirilir. Gerekli durumlarda bilgisayarlı tomografi (BT) veya dinamik röntgen filmleri de istenebilir.
Tedavi Seçenekleri Nelerdir?
Her dar kanal hastası ameliyat olmak zorunda değildir. Hafif ve orta dereceli vakalarda öncelikle konservatif yani ameliyatsız tedaviler tercih edilir. İlaç tedavisi, fizik tedavi uygulamaları, egzersiz programları ve kilo kontrolü önemli basamaklardır. Özellikle core kaslarını güçlendiren egzersizler omurgaya binen yükü azaltarak şikâyetleri hafifletebilir. Uygun hastalarda epidural steroid enjeksiyonları da ağrıyı azaltmada yardımcı olabilir.
Ancak ilerleyici nörolojik kayıp, ciddi yürüme kısıtlılığı veya yaşam kalitesini belirgin düşüren ağrı durumunda cerrahi tedavi gündeme gelir. Ameliyatta amaç sinirler üzerindeki baskıyı ortadan kaldırmaktır. Bu işlem genellikle “dekompresyon” olarak adlandırılır. Gerekli durumlarda omurgada kayma varsa vidalama ve füzyon ameliyatı da yapılabilir. Günümüzde mikrocerrahi teknikler sayesinde daha küçük kesilerle, daha güvenli ve konforlu ameliyatlar mümkün hale gelmiştir.
Dar Kanalda Erken Tanının Önemi
Dar kanal sinsi ilerleyen bir hastalıktır. Hastalar çoğu zaman yaşa bağlı normal ağrı olarak düşünerek şikâyetlerini geciktirir. Ancak özellikle yürüme mesafesinde belirgin azalma, bacaklarda güç kaybı veya idrar kontrolünde sorun gibi bulgular varsa vakit kaybetmeden uzman değerlendirmesi gerekir. Erken dönemde yapılan doğru tedavi planlaması, hem ameliyat ihtiyacını azaltabilir hem de kalıcı sinir hasarını önleyebilir.
Sonuç olarak dar kanal, doğru tanı ve kişiye özel tedavi yaklaşımıyla başarılı şekilde yönetilebilen bir omurga hastalığıdır. Önemli olan hastalığın evresine uygun yöntemin seçilmesi ve hastanın düzenli takibinin yapılmasıdır.
Kaynak
https://www.drcanersarikaya.com/dar-kanal-ve-tedavisi-hakkinda-bilinmesi-gerekenler/
