KALANDAR GECESİ NEDİR
Kalandar Gecesi, Doğu Karadeniz’de rumi takvime göre yılın son gecesi olarak kabul edilen ve yeni yılın başlangıcını simgeleyen köklü bir gelenektir. Özellikle Trabzon ve Gümüşhane çevresinde 13 Ocak’ı 14 Ocak’a bağlayan gece kutlanır. Yüzyıllardır aktarılan bu kültürel miras, bereket, paylaşma ve toplumsal dayanışma temaları etrafında şekillenir.
Kalandar kelimesi, ayın ilk günü anlamına gelirken, bölgede yeni bir başlangıcın sembolü olarak kabul edilir. Bu nedenle Kalandar Gecesi, sadece bir eğlence değil, aynı zamanda umut ve yenilenme gecesi olarak görülür.
KALANDAR GECESİ NASIL KUTLANIR
Kutlamalar sabahın erken saatlerinde başlar. Evlerin kapı ve pencereleri açılarak rızık ve bereketin eve girmesi temenni edilir. Ayağı uğurlu olduğuna inanılan bir kişinin eve ilk girişi özellikle önemsenir. Akşam saatlerinde ise aile bireyleri, komşular ve akrabalar bir araya gelerek Kalandar sofrası kurar.
Gecenin ilerleyen saatlerinde köy ve mahallelerde hareketlilik artar. Özellikle çocuklar ve gençler, geleneksel ritüelleri yaşatmak için sokaklara çıkar.
KALANDAR SOFRASINDA NELER OLUR
Kalandar Gecesi’ne özgü yiyecekler, gecenin en önemli unsurlarından biridir. Sofralarda genellikle haşlanmış mısır, közlenmiş patates, fındık ve yöresel kuruyemişler yer alır. Ev yapımı geleneksel tatlar paylaşılır, ateş başında sohbet edilir ve yeni yıl için dilekler tutulur.
Bu sofralar, paylaşmanın ve birlikteliğin simgesi olarak görülür ve komşuluk ilişkilerini güçlendirir.
KOSTÜMLER VE EV GEZMELERİ
Gecenin en renkli bölümü kostümlerle yapılan ev gezmeleridir. Çocuklar ve gençler, kimi zaman korkutucu kimi zaman eğlenceli kıyafetler giyerek kapı kapı dolaşır. Torbalar kapı önüne bırakılır, ev sahipleri bu torbaların içine yiyecek ya da küçük hediyeler koyar. Amaç, bereketin çoğalması ve yeni yılın bollukla geçmesidir.
Gezmeler genellikle mahallenin en yaşlı veya en bereketli evinden başlatılır ve sırasıyla devam eder.
KARAKONCEL VE MANİLER
Kalandar Gecesi’nin simge figürü karakoncel olarak bilinir. Kış gecelerinde ortaya çıktığına inanılan bu figür, korkutucu görünümüne rağmen zararsızdır. Gençler bu karakteri canlandırarak küçük gösteriler yapar, ateş yakılır ve horon oynanır.
Evlerin kapısını çalan çocuklar, torbalarını uzatmadan önce Kalandar manileri söyler. Bu maniler, bereket dileği ve iyi temenniler içerir. Mani söylenmeden torbaya hediye konulmaz.
KALANDAR GELENEĞİ NEDEN YAŞATILIYOR
Kalandar Gecesi, Doğu Karadeniz’in sözlü kültürünü ve toplumsal hafızasını günümüze taşıyan önemli bir değerdir. Nesilden nesile aktarılan bu gelenek, bölge kimliğinin korunmasında önemli rol oynar. Bugün hâlâ birçok köy ve mahallede yaşatılan Kalandar, kültürel sürekliliğin canlı bir örneği olarak varlığını sürdürüyor.
