İran’da devam eden protestolar, artan jeopolitik riskler ve uluslararası yaptırımlar, ülke ekonomisi üzerindeki baskıyı her geçen gün artırıyor. Son gelişmelerle birlikte İran’ın resmi para birimi olan riyal, Türk lirası karşısında tarihi dip seviyelere geriledi. Güncel işlemlerde 1 İran riyali 0,000040 TL seviyesinden fiyatlanırken, bu durum bölgedeki siyasi belirsizliklerin finansal piyasalara yansımasını net biçimde ortaya koydu.
JEOPOLİTİK GELİŞMELER PİYASALARI BASKILIYOR
İran’da uzun süredir devam eden rejim karşıtı protestolar, yatırımcı güvenini zayıflatırken ekonomik dengeleri de olumsuz etkiliyor. İç politikadaki belirsizliklere ek olarak, dış baskıların artması İran ekonomisini daha kırılgan hale getiriyor. Özellikle enerji gelirlerine ve dış ticarete yönelik risklerin büyümesi, riyaldeki değer kaybını hızlandıran temel unsurlar arasında yer alıyor.
ABD’DEN YENİ YAPTIRIM KARARI
ABD Başkanı Donald Trump, İran’la ticaret yapan ülkelere yüzde 25 oranında ek gümrük vergisi uygulanacağını açıkladı. Bu karar, İran’ın uluslararası ticaret kanallarını daha da daraltırken, zaten yaptırımlar altında bulunan ekonomiye yeni bir yük bindirdi. Uzmanlar, söz konusu kararın hem İran’ın döviz gelirlerini azaltacağını hem de riyal üzerindeki satış baskısını artıracağını değerlendiriyor.
BM’DEN ASKERİ SÖYLEM UYARISI
İran gündemindeki bir diğer önemli başlık ise dış askeri müdahale söylemleri oldu. Birleşmiş Milletler, protestoların sürdüğü İran’a yönelik askeri söylemlerin artmasından endişe duyulduğunu açıkladı. BM Genel Sekreter Sözcüsü Stephane Dujarric, askeri müdahale imalarının tansiyonu yükselttiğini ve bölgesel istikrar açısından ciddi riskler barındırdığını ifade etti. Bu açıklamalar, piyasalarda zaten yüksek olan belirsizlik algısını daha da güçlendirdi.
RİYAL TARİHİ DÜŞÜŞÜNÜ SÜRDÜRÜYOR
Siyasi baskılar ve ekonomik yaptırımların etkisiyle uzun süredir değer kaybeden İran riyali, son gelişmelerle birlikte TL karşısında adeta eridi. 0,000040 TL seviyesine gerileyen riyal, son yılların en düşük seviyelerinde işlem görüyor. Bu tablo, İran’da enflasyon baskısının ve alım gücü kaybının daha da derinleştiğine işaret ediyor.
YATIRIMCI GÜVENİ ZAYIFLADI
Jeopolitik risklerin artması, yalnızca yerel piyasaları değil, bölgeyle ticari ilişkisi bulunan ülkeleri de tedirgin ediyor. Yatırımcılar, İran’a yönelik yeni yaptırımların ve olası askeri gerilimlerin bölgesel ticareti sekteye uğratabileceği endişesiyle temkinli davranıyor. Bu durum, riyalin yanı sıra İran varlıklarında da ciddi değer kayıplarına yol açıyor.
EKONOMİK BELİRSİZLİK DERİNLEŞİYOR
Analistler, mevcut koşullar altında İran ekonomisindeki baskının kısa vadede azalmasının zor olduğunu belirtiyor. Protestoların seyri, uluslararası yaptırımların kapsamı ve diplomatik açıklamaların tonu, riyalin gelecekteki seyrinde belirleyici olacak. Mevcut görünüm, İran riyalinin TL karşısında zayıf seyrini sürdürebileceğine işaret ediyor.